Matematik doğada neyin kesin olarak var olduğunu kendi başına söylemez, kurduğumuz fiziksel kabullerin mantıksal sınırlarında neyin tutarlı olduğunu gösterir. Doğayı matematikselleştirmek dediğimiz süreç, gözlemlediğimiz temel kuralları ve simetrileri soyut bir mantık motoruna aktarmaktan ibarettir. Solucan deliği gibi yapılar da doğrudan gözlemle keşfedilmiş fiziksel olgular değil, Genel Görelilik denklemlerinin matematiksel olarak izin verdiği uç limit çözümleridir.
Olayın arka planı aslında bir modelleme mimarisidir. Evrende gözlemlediğimiz kütle, enerji ve hareket gibi olguları değişkenlere bağlar, aralarındaki ilişkiyi de diferansiyel denklemlerle tarif ederiz. Einstein kütleçekimini uzay-zamanın bükülmesi olarak formüle ettiğinde Genel Görelilik alan denklemleri ortaya çıktı. Bu denklemleri çok iyi yapılandırılmış bir kurallar bütünü gibi düşünebilirsiniz. İçine belirli sınır koşullarını verdiğinizde sistem size sadece mevcut gözlemi açıklamakla kalmaz, o mantıksal yapının üretebileceği diğer uç çıktıları da listeler. Schwarzschild çözümüyle kara deliklerin veya Einstein ve Rosen köprüsüyle solucan deliklerinin kağıt üstünde belirmesi tam olarak böyle oldu. Teori kendi içinde pürüzsüz çalışır ve matematiksel bir hata vermez.
Fakat burada çok kritik bir ayrım devreye giriyor: Bir şeyin matematiksel olarak tutarlı olması, fiziksel evrende kesinlikle karşılığı olduğu anlamına gelmez. Kodun syntax hatası vermeden derlenmesiyle o uygulamanın canlı ortamda kullanıcıya patlamadan hizmet vermesi arasındaki fark gibidir bu. Matematik bize sadece, uzay-zaman dokusu bu denklemlere uyuyorsa böyle bir tünelin teorik olarak var olabileceğini söyler. Ancak o tüneli açık tutmak için gereken negatif enerjili egzotik madde doğada gerçekten var mı, yoksa bu sadece bir denklem artığı mı, bunu matematik tek başına bilemez.
Kısacası matematik hipotezi türetir, değişkenler arasındaki nedensellik bağını kurar ve teorinin sınırlarını çizer. Doğruluğun nihai kararı ise her zaman deney ve gözlemden gelir. Kara delikler de onlarca yıl sadece kağıt üstünde çalışan şık birer denklem çözümüydü, ta ki gözlemsel veriler o yapıyı doğrulayana kadar.
Kaynaklar
-
J. Leo van Hemmen. Mathematization Of Nature: How It Is Done. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Mary Leng. Models, Structures, And The Explanatory Role Of Mathematics In Empirical Science. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı