Sorulara Dön
0
Psikoloji & Psikiyatri

Dehb'nin (adhd) nedenleri nelerdir?

Dehb tam olarak nedir? Neden ortaya çıkar?

2
216 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Öncelikle merhaba! Sorunuz için teşekkür ederim.

DEHB nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Bu hastalığı anlamamız için, beynimizin işleyişini anlamamız gerekiyor ve DEHB tanısını günümüzde teşhis etmek hala güç. Şöyle ki; herhangi bir fiziksel muayene bulgusu veya laboratuvar testi bulunmuyor fakat her şeye rağmen öncelikle psikolog tarafından bunun teşhisi konmaya çalışılıyor. Çocuk üzerinden konuşmamız gerekirse öncelikle en önemli aşama aile ve çocuğun bilgilendirilmesidir. Bu konu hakkında yanlış bilgiler ve önyargılar düzeltilmelidir. Bu bozukluktaki davranış problemlerinin başlıca sebebi, beynin yapısıdır. Bu sorun, ailenin yaptığı ebeveynlik şeklinin bir sonucu değildir ancak ailenin bu hastalığı, belirtileri yanlış yorumlaması ve hatalı bir takım davranışlar sergilemesi bu belirtileri arttırabilir.

Psikososyal müdahale yöntemi; davranış değişimi, anne- baba eğitimi, aile terapisi, sosyal beceri eğitimi, akademik beceri eğitimi, bireysel psikoterapi gibi şeyleri kapsar. Birçok psikososyal müdahale yönteminin olması ile birlikte bunlar DEHB'nin çekirdek semptomları üzerinde etkili olduğu anlamına gelmez. Tek etkili tedavi, ilaç tedavileridir. Stimülan grubu ilaçlar, tüm dünyada en sık kullanılan ilk seçenektir. Kısa vadede etkili oldukları birçok çalışmayla gösterilmenin yanı sıra uzun vadede de etkili olduğu bulunmuştur.

Ergenliğe kadar tedavi olmamış çocuklarda ise; davranım, duygudurum ve anksiyete bozuklukları, aile çatışmaları, akademik işlevlerde bozukluk çok daha sık görülür. Tüm bu veriler; yeterli tedavi almamış çocukların ergenlikte madde bağımlılığı riskini arttırdığını gösteriyor, tedavi için kullanılan ilaçların bağımlılık riskinden cok daha fazla.

Size atacağım linklerin birinde de DSM-IV şeklinde bir tanım geçmekte, onu da izninizle kısaca açıklayayım. Bu tanım; ruhsal bozuklukların bir sınıflandırmasını sağlıyor fakat ona rağmen hiçbir tanının ruhsal bozukluk kavramı için kesin sınırlarla yeterince belirtmediğini de kabul edilmemiz şeklinde. Dilerseniz, ekleyeceğim linkten daha detaylı bakabilirsiniz.

Konumuza geri dönecek olarsak eğer; DSM-IV´e göre DEHB´nun üç alt tipi vardır. Bunlar; dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tip, hiperaktivite- impulsivitenin ön planda olduğu tip ve son olarak kombine tip.

Klinik belirtiler ise hayatımızın neredeyse tümünü etkileyen, ciddi sonuçlara sebep olabilecek faktörler içerir.

Verilen görevlerin bir kısmını veya yarısını unutup geri gelebilirler. Başladıkları işleri tamamlamak konusunda sıkıntı çekerler, dışarıdan gelen her türlü uyaranlarla dikkatleri kolayca dağılabilir. Sık sık küçük kazalar atlattıkları için sakar diye nitelendirilebilmesinin yanında eşyalarını, ödevlerini unuttukları veya kaybettikleri için unutkan olarak da adlandırabilirler. Okul, eğitim anlamında kendilerinden beklenenden daha düşük performans gösterebilirler. Dikkatini verme konusunda sıkıntı yaşadıkları için derslere yeterince konsantre olamazlar ve kaliteli bir verim alamazlar. Sabırsız insanlardır bu yüzden düşünmeden davranabilir, kurallara uymakta zorluk çekebilirler.

Yürütücü işlevler kavramı, bu belirtileri açıklamak noktasında bize yardımcı da olabilir. Bu kavram frontal lob hasarı olan hastalarla yapılan çalışmalar sırasında ortaya çıkmıştır. Yürütücü işlem; başlama, devam ettirme, baskılara, öncelik belirleme, organize etme, strateji kullanma gibi beceriler içeren bir kavramdır. İşlev kaybının en yoğun görüldüğü dönem ise, ergenlik dönemidir.

Bu belirtiler kişinin; sosyal ilişkilerini, akademik başarısını, günlük yaşantısını olumsuz etkilediği gibi gelecekte davranım bozukluğu, depresyon tarzı başka psikiyatrik hastalıkların oluşmasına katkıda bulunur. Üstelik ilerleyen yaşla birlikte belirtilerde değişiklik gözlemlenebilir ve hastalık ömür boyu sürebilir.

105 görüntülenme
3
Teşekkür (2)
Paylaş
3

Kaynaklar

  • P. Öner, Ö. Öner, A. Aysev, et al. (Pdf versiyonlu kitap, 2021). Dikkat eksikliği ve Hiperaktive bozukluğu. Not: https://www.ttb.org.tr/sted/sted0303/dikkat.pdf.
  • D. J. Stein , K. A. Phillips , D. Bolton , K. W. M. Fulford , J. Z. Sadler, K. S. Kendler, et al. (2010). What Is A Mental/Psychiatric Disorder? From Dsm-Iv To Dsm-V. Psychological medicine. | Arşiv Bağlantısı

ADHD temel olarak dikkat bozukluğu, hiperaktivite ve dürtü kontrolünde eksiklik ile tanımlanan bir psikiyatrik bozukluktur(Aynı Otizm Spektrum Bozukluğu gibi bu durumu da bir bozukluk olarak değil bir bilişsel tarz olarak düşünenler da mevcut). ADHD sahibi kişilerin sosyal yaşantılarında da eksiklik olabilir. Bozukluğa neyin sebep olduğu tam olarak belli olmasa da genetik ve nörogelişimsel faktörlerin(hamilelikte teratojenlere maruz kalma gibi) etkisine bağlı olarak özellikle prefrontal korteks ve limbik sistemdeki norepinefrin salınımındaki bozuklukların esas faktör olduğu düşünülüyor. Genetik geçiş oranı %80 civarındadır bu yüzden yetiştirme biçimiyle alakası olmasa da bazı çevresel faktörler görülmesini tetikleyebilir.

Çoğu çocuk yapısı gereği hiperaktif olduğundan dolayı teşhis etmek için kişinin hayatında olumsuz bir etkinin de(derslerde başarısızlık ve/veya sosyal iletişimde eksiklik) bulunması gerekir. Bazı kişilerde ADHD çocukluktan sonra etkisini kaybetse de bazı insanlarda hayat boyu sürebilen bir soruna dönüşebilir. Fakat bu sorun hem çocuklar hem yetişkinlerde doğru tedavi yöntemleriyle baskılanabilir.

178 görüntülenme
0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın