Canlıların Latince isimlerin telaffuzunu nasıl öğrenebilirim?

Öncelikle sesli ve çift seslilerin temel telaffuz kurallarından bahsedeyim:

Latincede sesli harfler genellikle yazıldığı gibi okunuyor fakat yan yana gelen bazı harfler tek bir sesi veriyor.

Örnekler:

ae: Genellikle "e" olarak okunur. (Algae -> Al-ge)

oe: Genellikle "e" olarak okunur. (Oedogonium -> E-do-gon-yum)

au: "aw" veya Türkçe'deki "au" gibi okunur. (Aurantiacus -> Au-ran-ti-a-kus)

y: Kelime ortasında "i" gibi okunur. (Pyrus -> Pi-rus)

i: Genellikle "i"'dir ancak kelime sonunda iki tane "i" varsa (-ii), her ikisi de ayrı ayrı okunur. (Gaertnerii -> Gert-ne-ri-i)

Ünsüz harflerde ise durum biraz daha farklı (özellikle C ve G harfleri). En büyük fark, kendisinden sonra gelen harfe göre ses değiştirmeleridir.

Örnekler:

C (+ a, o, u): "K" olarak okunur. (Canis -> Ka-nis, Cucurbita -> Ku-kur-bi-ta)

C (+ e, i, y, ae, oe): İngiliz ekolünde genellikle "S" olarak veya Avrupa ekolünde "Ç/Ts" olarak okunur. Biyolojide en yaygın okunuşu "S"'dir. (Cedrus -> Sed-rus)

G (+ a, o, u): Sert "G" olarak okunur. (Gallus -> Gal-lus)

G (+ e, i, y): Yumuşak "C" veya "J" gibi okunur. (Ginkgo -> Cing-ko veya Ging-ko - her iki kullanım da uygundur).

Bazı özel kombinasyonlara da değineyim:

ch: Her zaman "K" olarak okunur. (Chenopodium -> Ke-no-po-dyum)

ph: Her zaman "F" olarak okunur. (Phaseolus -> Fa-se-o-lus)

th: "T" olarak okunur. (Thuja -> Tu-ya)

x: Kelime başındaysa "Z" gibi, ortasındaysa "ks" gibi okunur. (Xanthium -> Zan-tyum)

Bir diğer önemli nokta ise heceleme ve vurgulamadır. Latincede vurgu asla son hecede olmaz. İki hecelilerde, vurgu her zaman ilk hecededir, örnek: Fe-lis, A-pis. Üç veya daha fazla hecelilerde ise vurgu için sondan ikinci heceye bakılır. Eğer bu hece uzun ise (içinde çift sesli varsa veya sesli harften sonra iki ünsüz geliyorsa) vurgu oradadır. Eğer sondan ikinci hece kısa ise vurgu sondan üçüncü heceye kayar. Örneğin; Hi-po-po-TA-mus değil, Hi-po-PO-ta-mus.

Herkesin bildiği popüler bir ismi inceleyelim: (Escherichia coli)

1. Es-che-ri-chi-a:

ch = k sesi.

Okunuş: Eş-e-ri-ki-ya (Vurgu sondan üçüncü hecede: ri).

2.co-li:

c (+o) = k sesi.

Okunuş: Ko-li (Vurgu ilk hecede: Ko).

Dictionary.com ve eol.org gibi sitelerde türlerin sesli telaffuzları da yer alıyor. Ayrıca youtube'da konuyla ilgili videolar da mevcut. İyi çalışmalar.