Merhablar öncelikle çok güzel bir sormuşsunuz şahsen bayıldım.
Öncelikle Yuval Noah Harari'nin ''İnsanlardan tanrılara sapiens'' kitabını okumanızı tavsiye ederim içinde sadece evrim değil birçok bilim dalından şahane bilgiler mevcut favori kitabımdır diyebilirim.
şimdi sorunuzun cevabına gelelim:
Kuşların ve balıkların insanlardan çok daha önce evrimleşmiş olması, onların medeniyet kuracağı anlamına gelmiyor. Evrimin bir amacı ya da hedefi yok; "en zeki türü oluşturayım" diye işlemiyor. Her canlı, bulunduğu ortamda hayatta kalmasını sağlayacak özellikler geliştiriyor.
İnsanların medeniyet kurabilmesi ise tek bir nedene bağlı değil. Gelişmiş bir beyin, karmaşık bir dil, ellerimizi çok hassas kullanabilmemiz, ateşi kontrol edebilmemiz, tarım yapıp yerleşik hayata geçmemiz ve bilgiyi nesilden nesile aktarabilmemiz gibi birçok etken aynı anda bir araya geldi.
Kuşlar aslında düşündüğümüzden çok daha zeki. Mesela kargalar ve papağanlar alet kullanabiliyor, problem çözebiliyor ve bazı durumlarda plan bile yapabiliyorlar. Ama kanatları ve gagaları insan eli gibi hassas üretim yapmaya uygun değil. Balıklar için de durum benzer; su altında ateş kullanmak veya metal işlemek zaten mümkün değil.
Kısacası mesele "milyonlarca yıl daha uzun yaşamış olmaları" değil. Doğal seçilim, bir canlıyı medeniyet kurmaya değil, bulunduğu ortamda başarılı olmaya yönlendiriyor. Bir kartalın mükemmel uçması ya da bir köpekbalığının milyonlarca yıldır neredeyse hiç değişmeden yaşayabilmesi de kendi açısından büyük bir evrimsel başarı. İnsanların teknoloji ve medeniyet geliştirmesi ise evrim tarihinde oldukça sıra dışı ve muhtemelen çok nadir görülen bir durum.