Belirsizlik evrenin temel bir özelliği mi, yoksa kullandığımız gerçeklik modelinin ortaya çıkardığı bir özellik mi?

Merhaba

Aslında bu sorunun cevabı, hangi belirsizlikten söz ettiğimize göre değişir. Örneğin hava durumunu veya bir gezegenin hareketini tam olarak öngöremememiz çoğunlukla bilgi ve ölçüm eksikliğimizden kaynaklanır. Sistem belirli kurallara göre hareket eder lakin bütün değişkenleri yeterli hassasiyetle bilemediğimiz için sonuç bize belirsiz görünür. Buradaki belirsizlik büyük ölçüde kullandığımız modeldedir. Kuantum fiziğinde ise durum farklıdır. Bir parçacığın konumu ve momentumu gibi bazı özellikler aynı anda istenilen kesinlikte belirlenemez. Bu yalnızca ölçüm cihazlarımızın yetersizliğinden değil, kuantum kuramının matematiksel yapısından kaynaklanır. Standart yoruma göre parçacık, ölçümden önce bu özelliklerin tümüne kesin değerlerle sahip değildir.  Lakin bunun evrenin gerçekten belirlenimsiz olduğu anlamına gelip gelmediği hala yoruma açıktır. Bazı kuantum yorumları belirsizliği gerçekliğin temel özelliği sayarken, bazıları daha derinde belirlenimci bir düzen bulunduğunu savunur.  Kısacası bazı belirsizlikler bilgisizliğimizden ve eksik modellerimizden doğar kuantum belirsizliği ise mevcut bilgilerimize göre daha temel görünür. Fakat bunun gerçekliğin kendisine mi, yoksa gerçekliği açıklama biçimimize mi ait olduğu sorusu henüz tamamen kapanmış değildir. Saygılarımla.