Aşşağıdakilerden hangisi deniz ortamındaki tortulları yükseldiğine kanıt olarak gösterebilir?

Arazide kayaları kırarken, güneşin altında kavrulurken başımıza gelen en g��zel şeylerden biri tam da bu yükselmenin kanıtlarıyla burun buruna gelmektir. Yükseklerde, mesela Toroslar'da gezinirken bir kayayı kırıp içinden deniz kabuğu veya ammonit fosili bulduğunuzda, o eski deniz tabanının nasıl yükseldiğini kendi gözlerinizle görmüş olursunuz.

Bir bölgedeki denizel tortulların tektonik hareketlerle deniz seviyesinin üzerine çıktığının en kesin ve somut kanıtı, y��ksek rakımlı dağlarda veya karasal iç bölgelerde deniz canlılarına ait fosillerin bulunmasıdır. Milyonlarca yıl önce Tetis Okyanusu'nun tabanında yaşayan mercanlar, süngerler, midyeler veya ammonitler öldüklerinde deniz tabanına çökelip tortulların arasında fosilleştiler. Daha sonra Arap ve Avrasya levhaları gibi büyük kıta parçaları çarpıştığında, o eski deniz tabanı kıvrılıp yavaş yavaş yükselerek Anadolu'nun bugünkü sıradağlarını oluşturdu.

İşin jeoloji ve stratigrafi kısmına da ufaktan değineyim. Bu fosilleri barındıran kireçtaşı, marn veya şeyl gibi tortul kayaçların kendisi zaten çoğunlukla denizel ortamlarda çökelir. Hatta bazen kayaların üzerinde eski sığ deniz dalgalarının bıraktığı izleri bile görebiliriz. Ama benim gibi bir saha ��alışanı için en heyecan verici kanıt, dağların zirvesinde buz gibi esen rüzgara karşı dururken bir kayanın içinden çıkan denizkestanesi fosilidir. O fosil bize, şu an bastığımız yerin bir zamanlar engin bir denizin tabanı olduğunu bütün gerçekliğiyle anlatır.