Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
0

Aşıların önemi nelerdir?

En basitinden Grip aşısının?
195 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Sivasli Istari
Lise öğrencisi

Aşıların önemini anlamak için öncelikle bağışıklık sisteminin nasıl çalıştığını anlamalıyız ki aşının faydasını öğrenelim.

Bağışıklık sistemimizi bir ordu misali düşünmek zorundayız, ama öyle sıradan bir ordu da değil karmaşık işler yapabilen karmaşık bir ordudur bağışıklık sistemimiz. Bu sistemimizde: makrofajlar ve nötrofiller yer alır (bunlar asker hücrelerdir), dendrit hücreler yer alır (bunlar vücudumunuzun akıllı hücreleridir) ve son olarak antikor (vücudumuzun silahı) üreten silah fabrikaları B-hücreleri yer alır.

Tüm Reklamları Kapat

İnansak da inanmasak da her gün sayısız saldırıya uğruyoruz ama bağışıklık sistemimizin askerleri bu saldırıları geri püskürtmede başarılı olabiliyorlar, bu yüzden biz bu saldırıları fark etmiyoruz bile. Eğer bir hastalık ciddileşirse akıllı hücrelerimiz yani dendrit hücreler, bu enfeksiyon hakkında bilgi toplamaya başlar ve silah fabrikalarını (b-hücre) aktifleştirir. Dediğim gibi bu silah fabrikasının silahı, antikordur. Buna güdümlü füze gözüyle bakabiliriz, gittiği her yeri parçalayan bir madde (-evet, yararlı şeyleri bile parçalayabiliyor bazen, ama olsun hücreler kusursuz olmadığında dolayı bu, bunun yerine bakteriyofaj çalışmaları artıyor. Bu vücudumuzda oluşmuyor dışarıdan insanlara aşı yoluyla veriliyor ve antikor gibi gittiği her yeri parçalamak yerine spesifik bir bölgeyi parçalıyor, bunun hakkında çalışmalar devam ediyor, konumuz bu olmadığı için anlatmaya lüzum yok merak edersen araştırabilirsin.)

Bu antikorlar, enfeksiyona karşı savaşmaları için özel olarak üretilirler. Yani şöyle düşün: bilmediğimiz bir uygarlık bize saldırıyor ve biz bir şey bilmediğimiz için bu uygarlık hakkında bilgi topluyoruz. Bilgi toplayıp ne olduğunu öğrendikten sonra ve zayıf yönlerini ortaya çıkarttıktan sonra ona uygun bir silah yapıyoruz ve bu hastalıklı uygarlığı ortadan kaldırıyoruz. Bu da böyledir, akıllı hücreler enfeksiyon hakkında bilgi toplar ve onun parçalanması için onun lehine olan bir silah üretir yani antikor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu sürecin tamamlanmasıda bir kaç gün alır. Ancak bu süre enfeksiyonların hücrelere zarar vermesi için yeterli bir zamandır. Bu sebeple vücudumuz bu uzun ve yorucu savaşa tekrar tekrar girmek istemez, o yüzden bağışıklık sistemimiz zamanla güçlenmek için sıradışı bir yöntem geliştirdi. Eğer ağır silahlarımızı aktif edecek kadar güçlü bir düşmanla savaşırsak, bağışıklık sistemimiz otomatik olarak özel bir b hücresi türü olan hafıza hücreleri yaratır. Hafıza hücreleri, vücudumuzda yıllarca bir işleve sahip olmadan beklerler, ve görevleri sadece hatırlamaktır -düşmanın ne olduğunu hatırlamak. Bu hücrelerin beklemeleri başka bir zamanda düşmanın ikinci kez saldırması ile değişir, düşman ikinci kez saldırdığı anda bekleyen hafıza hücreleri uyanarak koordineli bir saldırı ve antikor üretimi emri verir. Bu o kadar etkili bir yöntemdir ki bir kere yendiğiniz enfeksiyonlar sizi bir daha hasta etmez. İşte bu yüzden küçük çocuklar sürekli hastadır, bu enfeksiyonları hatırlayacak hafıza hücreleri daha yoktur çünkü. Peki aşı nerede devreye giriyor?

Aşı yaptırdığımızda ise, bu doğal mekanizmayı destekleriz. Hafıza hücreleri çok iyi olmasına rağmen, onları enfeksiyon yoluyla kazanmak bazen tehlikelidir -ne de olsa bu hastalığı atlatman gerekiyor öncelikle. Aşı burada devreye giriyor: aşılar, hafıza hücrelerini üretmek için vücudumuzu kandırıp bir hastalığa karşı bağışıklık kazandırıyor. İstilacı enfeksiyonları, vücuda zarar vermeyecek şekilde enjekte ederek gerçekleşir bu olay. Örnek olarak bir x virüsünü parçalayıp vücuda enjekte edebiliriz, bölerek vücuda enjekte edebiliriz veya hiç dokunmayıp sadece vücudun onun üstünde hakim olabileceği bir sayıda enjekte edebiliriz. Bu bağışıklık sistemi için çok kolay oluyor haliyle. Ama bazen virüsü parçalamayıp direkt olarak kendisini çok az sayıda enjekte etmek çok tehlikeli olabilir, her halükarda bağışıklık sistemi kazanıcak olsa bile bu işler belli olmuyor ve bilim insanlarıda işi şansa bırakmak istemiyor. Bu sebeple bu tehlikeden kaçınmak için bu virüsün zayıf hali olan bir kuzen virüs üretiriz laboratuvarlarda. Bu zayıf virüste bize bir şey yapamaz ama hafıza hücrelerin bilgi toplaması için gerekli süreyi de tanır.

Umarım anlatabiliyorumdur, yani aşı, virüsün kendisini kontrollü bir şekilde vücuda enjekte edilmesi ve bağışıklık sisteminin bu virüs hakkında bilgi toplayıp bir daha yakalanmamasını sağlıyor, dediğim gibi bu iş doğal da olabilir ama tehlikeli. Bu yüzden aşı çok önemli.

(Bu yazıyı aslen Kurzgesagt’tan aldım ama başka makaleler koyacağım okumak istersin diye [bknz. aşı karşıtlığı])

Kaynaklar

  1. Hayrunnisa Bekir Bozkurt. (2018). Aşı Reddine Genel Bir Bakış Ve Literatürün Gözden Geçirilmesi. DergiPark. | Arşiv Bağlantısı
  2. Kurzgesagt. Aşıların Yan Etkileri - Risk Ne Kadar Yüksek?. (12 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 5 Haziran 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
1
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
  • Paylaş
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Spiderman Gerçek Olabilir mi?
Spiderman Gerçek Olabilir mi?
Bilmeden Sahip Olabileceğiniz 10 Anormal Özellik!
Bilmeden Sahip Olabileceğiniz 10 Anormal Özellik!
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Gizemli
Gizemli "Benford Yasası", Seçim Hilelerini İspatlamakta Nasıl Kullanılır?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close