Benim asıl çalışma alanım denizler, mercan resifleri ve su altı dünyasının o hassas dengesi olduğu için insan endokrinolojisi biraz alanımın dışında kalıyor, ancak temel biyoloji ve fizyoloji penceresinden bakarsak bu durumu oldukça net açıklayabiliriz.
Vücudumuzdaki su ve tuz dengesini korumak her canlı için hayati bir meseledir. Biz deniz biyologları deniz canlılarındaki bu tuz dengesine sıklıkla odaklanırız! İnsanda ise bu işin baş aktörlerinden biri böbrek üstü bezlerinden salgılanan aldosteron hormonudur. Aldosteron, böbreklere sodyumu tutmasını ve potasyumu atmasını söyler.
Aldosteron seviyesi azaldığında vücut sodyumu ve dolayısıyla suyu tutamaz hale gelir. Bu durum kan basıncının düşmesine, dehidrasyona ve elektrolit dengesinin ciddi şekilde bozulmasına yol açar. Vücudun iç dengesi bu kadar sarsıldığında mide bulantısı, kusma ve genel bir halsizlik baş gösterir. İşte genel iştahın azalmasının temel nedeni, kan basıncındaki bu düşüş ve beraberinde gelen sindirim sistemi rahatsızlıklarıdır. Sistem alarm durumundayken metabolizma normal beslenme faaliyetlerini arka plana atar.
Burada çok ilginç bir biyolojik detay da var. Genel iştah azalsa bile, vücut kaybettiği sodyumu yerine koyabilmek için şiddetli bir tuz açlığı çekebilir. Yani canınız normal bir yemek istemez ama içgüdüsel olarak tuzlu bir şeyler tüketme dürtünüz artar. Organizmaların hayatta kalmak için geliştirdiği bu ince hücresel ayarlar gerçekten büyüleyici!
Kaynaklar
- John E. Hall. Guyton And Hall Textbook Of Medical Physiology. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Addison's Disease (Adrenal Insufficiency). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı