Mutlak Risk ve Göreli Risk Nedir? Yüzdelik Değişimler Ne Anlama Geliyor?

Mutlak Risk ve Göreli Risk Nedir? Yüzdelik Değişimler Ne Anlama Geliyor? Verywell Health
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,072 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Alkol tüketimini sınırlandırmanın veya düzenli egzersiz yapmanın, meme kanseri riskini düşürebildiğini bilmek önemlidir. Ancak bu davranışları sergilemenin, yani örneğin alkol tüketimini azaltmanın veya daha sık egzersiz yapmanın meme kanseri riskinizi tam olarak ne kadar azalttığını bilmek isteyebilirsiniz.

Benzer şekilde, meme kanseri tanısı konulduktan sonra doktorunuz, uygulanacak bir tedavinin kanserin tekrarlama riskini %40 oranında azalttığını söyleyebilir. Bu olasılığın tam anlamıyla ne anlama geldiğini biliyor musunuz?

Risk Hakkında Temel İstatistiki Kavramlar

Göreli risk (İng: Relative Risk) ve mutlak risk (İng: Absolute risk) kavramlarını anlamak, meme kanseri riskini ve sağlıkla ilgili birçok diğer istatistiği anlamanızı kolaylaştıracaktır.

Reklamı Kapat

Göreli Risk

Göreli risk, belli bir durumdan ziyade, bir diğer durumda olmanın riski ne kadar değiştirdiğiyle ilgilidir. Örneğin aşırı kilolu olmaktansa, ideal kiloya sahip olmanız halinde bir riskin ne kadar değiştiği göreli risktir. Uygulanan bir durum söz konusu risk miktarında değişiklik meydana getirmiyorsa, göreli risk artışı %0'dır. Uygulanan bir durum, aynı adımları izlemeyen veya aynı ilacı almayan bir bireye göre %30 risk azalışına sebep oluyorsa, göreli risk azalışı %30'dur. Eğer yaptığınız bir şey, onu yapmamaya göre bir hastalığa yakalanma riskinizi 3 kat artırıyorsa, bu durumda göreli risk %300'tür.

Mutlak Risk

Mutlak risk, bizzat sahip olduğunuz riskin büyüklüğüdür. Belli bir şeyi yaptığınızda veya yapmamaya başladığınızda (örneğin alkolü bıraktığınızda) risk miktarı mutlak düzeyde azalır. Mutlak risk azalışı veya artışı, mutlak riskin başlangıçtaki risk oranına bağlı olarak belirlenir.

Risk Katsayısı

Hekimler kimi zaman riskten söz ederken risk katsayısı (İng: "Hazard Ratio") olarak bilinen bir kavramdan bahsederler. Risk katsayısı, mutlak riskinizin 1 olduğunu varsayar. Eğer yaptığınız bir şey veya yapmayı bıraktığınız bir davranış riskinizi değiştirmiyorsa, bu durumda risk katsayınız da 1 olarak kalır. Eğer yaptığınız bir şey, onu yapmayan birine göre riskinizi %30 azaltıyorsa, o davranış risk katsayınızı 0.7'ye düşürür. Eğer yaptığınız şey riskinizi 3 katına çıkarıyorsa, risk katsayınız da 3'e çıkar.

Bir Örnek ile Anlamak...

Risk artışı ve azalışını daha iyi anlamak için bir örneğe bakalım:

Yeni bir çamaşır makinesi aldığınızı varsayalım. Kullanım kılavuzunda bu makinenin garantisinin 1 yıl olduğu söyleniyor. Aynı kılavuzda, makinelerin %10'unun kullanımının ilk yıllarında servise gönderildiği yazıyor. Yani ilk yıl için mutlak riskiniz %10'dur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kullanım kılavuzunda, uygulanacak bazı durumların bu riski artırıp azalttığından da bahsediliyor. Örneğin, sıvı yerine toz deterjan kullanımı tercihinde mutlak risk %8'e iniyor. Beyazlatıcı kullanırsanız, beyazlatıcı kullanmama durumuna göre ilk yıl servise gitme riskiniz %15'e çıkıyor.

Şimdi de bu durumlara bağlı olarak göreceli risk, mutlak risk ve risk katsayısını inceleyelim.

Sadece Toz Deterjan Kullanılan Makineler

Eğer sadece toz deterjan kullanırsanız, makinenizi servise gönderme riskiniz ilk yıl %2 azalmaktadır. Bu %2, başlangıçtaki %10'luk mutlak risk ile, eğer sadece toz deterjan kullanırsanız sahip olacağını %8'lik mutlak risk arasındaki farktır (%10 - %8 = %2).

Mutlak riskteki %2'lik azalış, göreli riskte %20'lik bir azalış demektir, çünkü %2'yi, %10'a bölerseniz, %20 elde edersiniz (veya 0.02/0.10=0.200.02/0.10=0.20). Bir diğer deyişle, %10'luk mutlak riskinize göre, %8'lik mutlak riskiniz %20 daha azdır. Sadece toz deterjan kullanmak, göreli riskinizde %20'lik azalmaya neden olmaktadır diyebiliriz. Her ne kadar göreli riskiniz %20 azalmış olsa da, mutlak riskinizin halen sadece %2 azaldığını unutmayınız.

Reklamı Kapat

Toz deterjan kullanımındaki %8'lik riski, %10'luk mutlak riske bölecek olursak, risk katsayımızın 0.8 olduğunu buluruz.

Beyazlatıcı Kullanılan Makineler

Eğer beyazlatıcı kullanacak olursanız, çamaşır makinenizin ilk yılda servise gitme riski %5 artmaktadır. %5, normalde var olan %10'luk risk ile, beyazlatıcı kullanılması halinde beklenen %15'lik risk arasındaki farktır (%15-%10 = %5). Dolayısıyla beyazlatıcı kullanımının mutlak riski %5 arttırdığını söyleyebilirsiniz.

Riskin %10'dan %15'e çıkmasıyla sonuçlanan %5'lik mutlak risk artışı, %50'lik bir göreli risk artışına denk gelir. Çünkü %5'i %10'a bölecek olursanız, %50 elde edersiniz (veya 0.05/0.10=0.500.05/0.10=0.50). Bir diğer deyişle, %10'luk mutlak riske göre, %15'lik mutlak risk, %50 daha yüksektir. Bu nedenle, beyazlatıcı kullanmanın göreli riski %50 arttırırken, mutlak riski sadece %5 arttırdığını söyleyebilirsiniz.

Beyazlatıcı kullandığınızda geçerli olan %15'lik riski, %10'luk riske bölerek, risk katsayısının 1.5 olduğunu bulabilirsiniz.

Reklamı Kapat

Tüm Bunlar Tedaviler Hakkında Ne Söyler?

Tedaviler üzerine araştırmalar okurken veya meme kanseri riskini azaltıp artıracak bir yaşam tarzı benimserken, birçok araştırmada belirtilen risk değişiklerinin, çalışmanın yapıldığı belirli bir zamanda not edildiğini bilmek faydalı olacaktır. Ayrıca okuduğunuz bir araştırmada meme kanseri riskinin artış ve azalışından bahsediliyorsa, aksi belirtilmediği takdirde bu risk genellikle göreli riskteki değişimleri gösterecektir.

Tedavi seçeneklerini bilmek ve yaşam tarzınıza bağlı olarak meme kanseri risk değişimlerinin farkında olmak, size ve doktorunuza uygulanan tedavide en uygun yöntemlerin kullanılmasında yardımcı olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Breast Cancer | Arşiv Bağlantısı
  • Breastcancer.org. Absolute Vs. Relative Risk: What Does Percentage Risk Really Mean?. (10 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2019. Alındığı Yer: breastcancer.org | Arşiv Bağlantısı
  • Breastcancer.org. Examples Of Risk Increasing And Decreasing. (10 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2019. Alındığı Yer: breastcancer.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/10/2021 00:03:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7914

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İnsanlık
Kertenkele
Eğilim
Meteor
Teknoloji
Aslan
Balıklar
Eğitim
Hamile
Retrovirüs
Genel Halk
Parazit
Darwin
Çağ
Kan Hastalıkları
Doğa
Doğa Yasası
Radyasyon
Avcı
Mistik
Biyocoğrafya
Kedigiller
Ölüm
Factchecking
Yatay Gen Transferi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın