Mavi kuyruklu kızböceği (Ischnura elegans)

Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Zonguldak/Filyos'ta fotoğrafladığımız çiftleşen iki mavi kuyruklu kızböceği (Ischnura elegans). İlginç olan kısmı, ikisinin adeta tek vücut olmuşçasına birlikte uçabilmeleridir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Yaklaşık 27–35 mm boyutunda oldukça yaygın bir türdür. Mükemmel bir uçucudurlar. Hatta son çalışmalara göre bir kanadın tamamen kopması halinde dahi başarılı bir şekilde uçarak avlanabilirler. Yaşam döngülerinin belli bir bölümünü suda nimf formunda avlanarak geçirirler. Nimf, böceğin erişkine benzeyen, ancak tam olarak aynı olmayan genelde kanatsız ve cinsel organsız halidir. Kelebeklerde ve güvelerde gördüğümüz "larva" formu ise erişkinden tamamen farklıdır. Ekdizis (kabuk değiştirme) hormonlarının artışı ile birlikte bir kamışa çıkarlar ve metamorfoz (başkalaşım) geçirerek kanatlı, erişkin hale ulaşırlar.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Buradan ulaşabileceğiniz kısa belgeselimizde de anlattığımız gibi, kızböcekleri ve yusufçuklar sık sık karıştırılan iki farklı böcek alt takımıdır. Kızböcekleri, kanatlarını dinlenme halinde yere dik bir pozisyonda arkada tutmaları ile yusufçuklardan ayrılırlar. Ayrıca kızböceklerinde 4 kanadın 4'ü de neredeyse eşit genişliktedir. Keza kafa yapıları da yusufçuklar gibi yuvarlak ve iri değil; küçük ve yassıdır. Taksonomik olarak farklı alt takımlarda bulunurlar. Yusufçuklar Anisoptera alt takımına üye iken, kızböcekleri Zygoptera alt takımına üyedirler. Genelde dere veya nehir kenarlarında yaşarlar.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avrupa'nın neredeyse her yerinde gözlemlenebilir.

Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Kızböceklerinin "kalp" şeklindeki çiftleşme davranışları karakteristiktir. Erkek birey, clasper adındaki uzantı ile dişiyi ensesinden tutar. Böylece stabil bir pozisyon oluşur ve çift birlikte uçabilir. Dişi de abdomenini (karnını) erkeğe yakınlaştırarak, erkekten sperm aktarımı sağlar. Yani yukarıdaki birey erkek, aşağıda kalan ise bir dişi. Bazı türler yaklaşık 1 dakika içerisinde cinsel birleşmeyi tamamlarken, bazı türlerde bu saatler sürebilir. Birleşmeden sonra erkek, genelde dişiyi takip eder ve yumurtalarını suya bırakana kadar diğer erkeklerden korur.

Diyet ve Metabolizma

Sinekler gibi diğer böcekler ile beslenirler.