Koprolit Temizliği: Hamamböcekleri, Modern Türleri Dinozor Kakası İçinde Yaşamaktan Kurtardı!
/profile/2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg){kind=small}
- Özgün
- Ekoloji
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
AI ile Özet Oluşturabilirsiniz.- Mesozoik dönemde yaşayan dinozorların dışkıları, koprolit adı verilen taşlaşmış örneklerle günümüze ulaşmıştır ancak beklenenden çok daha az sayıda bulunur.
- Hamamböceklerinin ataları olan Blattulidae ailesi, dinozor dışkılarını temizleyen başlıca canlılar olarak kabul edilir ve bu hipotez Lübnan'dan çıkarılan reçinedeki hamamböceği koprolitleriyle desteklenmiştir.
- Sinkotron X-ışını mikrotomografisiyle yapılan incelemede, hamamböceklerinin sindirim sisteminde lignin ayrıştırıcı endosimbiyontların bulunduğu ve böylece dinozor dışkılarının biyolojik olarak parçalandığı ortaya konmuştur.
PLOS One dergisinde yayımlanan bir makale, şu sözlerle başlıyor:
Dinozorlar şüphesiz ki çok fazla dışkı bıraktırlar. Peki onların arkasını kim temizledi?
Müzelerde, taşlaşmış dinozor kakalarına (buna koprolit deniyor) dair birçok örnek bulunmaktadır, ancak bunların miktarı, aslında olması gereken miktara göre çok daha azdır. Öyle ki, belki de günümüzde Mesozoik hayvan pisliklerinden oluşan dağlar içerisinde yürümemiz gerekirdi. Ancak hamamböcekleri, bizi bu dışkı havuzundan kurtarmış olabilir. Konuyu inceleyen makalenin girişinin devamı şu şekilde:
Bok böcekleri ve sinekler Mesozoik Dönem'in büyük bir kısmında, oldukça az sayıda bulunmaktaydılar. Dolayısıyla [dinozorların pisliğini temizleme görevine] aday olan canlıların başında Blattulidae olarak bilinen, soyu tükenmiş hamamböcekleri geliyor. Bu canlıların yaşadıkları zaman aralığı, herbivor dinozorlarla aynıdır. Bu hipotezi test etme fırsatı, Lübnan'dan çıkarılan bir reçine içerisindeki tam gelişmemiş bir hamamböceğinden çıkarılan koprolitlerle (antik dışkı) mümkün oldu. Bu dışkı, sinkotron X-ışını mikrotomografisi kullanılarak incelendi.
Hacmin %1.06'sı, düzgün kenarlı odun parçalarından oluşmaktaydı ki bunun büyüklüğü dağılımı, dış ön-sindirimi doğrudan doğrulamaktadır. Büyük parçacıkların (az miktarda odun ile birlikte) bulunuyor olmasından ötürü mantarların yaptığı ayrıştırma işlemi göz ardı edilebilir ve odun üzerinde hasarların olmayışı, bunların otçul dinozorlardan gelmekte olabilceğini göstermektedir. Daha küçük parçacıklar biyokimyasal olarak hamamböceğinin arka sindirim kanalında parçalanmıştır. Bu da, dinozor dışkısından beslenen hamamböceklerinin sindirim kanalına, lignin ayrıştırıcı termit ve hamamböceği endosimbiyontunun transfer edilmiş olabileceğini göstermektedir.
/old/content_media/24d5183306da266eb83c0b7f7405709e.png)
PLOS OneUzun lafın kısası, her ne kadar konu biraz teknik olsa da, günümüz hamamböceklerinin evrimsel süreçteki ataları, 65 milyon yıl önce yok olan dinozorların arkalarında bıraktığı dışkıları yiyerek Dünya'yı bir dinozor pisliği çölünden kısmen de olsa arındırmış olabilirler.
Teşekkürler hamamböcekleri!
Bu makale üzerine konuşmaya devam et
Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.
- Merak Uyandırıcı!7
- Tebrikler!6
- Güldürdü3
- Bilim Budur!2
- Muhteşem!1
- Mmm... Çok sapyoseksüel!1
- İnanılmaz1
- İğrenç!1
- Umut Verici!0
- Üzücü!0
- Grrr... *@$#0
- Korkutucu!0
- P. Vršanský, et al. (2013). Cockroaches Probably Cleaned Up After Dinosaurs. PLOS One. | Arşiv Bağlantısı
- J. Diaz. Cockroaches Saved Humans From Living On A Planet Made Of Dinosaur Poop. (10 Aralık 2013). Alındığı Tarih: 10 Mart 2019. Alındığı Yer: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17.10.2026 05:38:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: evrimagaci.org/s/1772
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.