Köpeklerin Beden Dili Nasıl Okunur?

Köpek dostlarımız on binlerce yıldır yanımızdadır. Tek bir kelime bile edemeseler de her kuyruk sallamaları, kulak hareketleri ve bakışları aslında bize ciltlerce şey anlatır; tabii eğer onları nasıl okuyacağınızı biliyorsanız.

Sahipleri genellikle köpeklerini oldukça iyi anladıklarını düşünürler. Ancak araştırmalar, köpeklerin bizim beden dilimizi okumakta, bizim onların beden dilini okumakta olduğumuzdan çok daha iyi olduğunu gösteriyor.

Durumu tersine çevirmek ve köpek iletişiminin gizemlerini çözmek için hayvan davranışları uzmanı Dr. Zazie Todd'dan yardım istedik. Burundan kuyruğa, kulaklardan patilere kadar köpeğinizin her hareketinin ardında yatan gizli anlamları inceliyoruz.

Köpeklerin Yüz İfadeleri Nasıl Okunur?

İnsanlar olarak birbirimizin yüzüne bakarak çok fazla zaman harcıyoruz. Birinin ne düşündüğünü bilmek istiyorsanız ilk başvuracağınız yer genellikle onun yüzüdür. Peki ama bir köpeğin zihnine de aynı şekilde girebilir misiniz? Hayvan davranışları uzmanı Dr. Todd, bu durumu şöyle açıkladı:

Bazı köpeklerin çok ama çok etkileyici yüzleri vardır. Diğerleri ise yüz şekilleri farklı olduğu için o kadar da etkileyici değildir. Eğer köpeklerimizin ne düşündüğünü anlamamıza yardımcı oluyorsa yüz ifadelerini insanlaştırmanın kötü bir şey olduğunu düşünmüyorum. Ancak bu konuda aşırıya kaçarsak kötü sonuçlar doğabilir.

Dr. Todd'un açıklamasına göre, bir köpeğin insanlardaki gülümsemeye denk gelen ifadesi, çenelerinin rahat ve ağızlarının hafifçe açık olduğu anlardır. Bu sırada dişlerini görebilirsiniz ancak bu kesinlikle tehditkâr bir şekilde olmaz.

Öte yandan, dişleri göstererek yapılan bir köpek sırıtması, köpeğin dişlerini size karşı bir tehdit olarak sergilemesidir. Bu durum, geri çekilip onlara biraz alan tanımanız gerektiğinin bir işaretidir.

Dr. Todd, sık karşılaşılan klasik bir aşırı insanlaştırma örneğinin, suçluluk bakışı olduğunu belirtiyor. Eve geldiğinizde oturma odasının zemininde yastığınızı paramparça edilmiş hâlde bulduğunuzda köpeğinizin size attığı o meşhur bakışı muhtemelen bilirsiniz.

2009 yılında Behavioural Processes dergisinde yayımlanan bir araştırma, bu suçluluk bakışının ardında yatan herhangi bir gerçeklik payı olup olmadığını inceledi. Araştırmada, sahipleri odadan çıkarken köpekler yememeleri gereken lezzetli bir ödül mamasıyla yalnız bırakıldı. Bilim insanları daha sonra, sahipleri yokluklarında ne olup bittiğine dair farklı düzeylerde bilgiyle odaya geri döndüklerinde neler olduğunu gözlemlediler.

Araştırmacıların gösterdiği şey, köpeklerin suçluluk hissedecek kadar ne yaptıklarını anlama derinliğine sahip olmadıklarıydı. Bunun yerine, suçluluk belirtisi olarak yorumlanan bu davranışlar çok daha büyük oranda yaramaz köpeklerin sahipleriyle başlarının derde girip girmeyeceğiyle ilişkiliydi. Dr. Todd, söz konusu araştırmayla ilgili olarak köpeğin size attığı suçluluk bakışını şöyle açıkladı:

Bu bakış muhtemelen köpeğin ona kızacağınızdan endişe ettiği anlamına gelir ki bu suçluluk hissetmekle tam olarak aynı şey değildir. Bu onların yanlış bir şey yaptıklarını fark ettikleri anlamına gelmez sadece onlara kızacağınızı düşündüklerini gösterir.

Söz konusu durum, köpeğinizin ruh halini anlamak söz konusu olduğunda ince ama son derece önemli bir farktır. Ancak tüm bunlar, gözlerin bir köpeğin ruhunun pencereleri olmadığı anlamına gelmez. Göz teması hakkında Dr. Todd şu ifadeleri kullandı:

Sizi seven ve tanıyan bir köpek, sizinle bol bol göz teması kuracaktır. İnsanlar bazen köpeklerinin kendilerine neden bu kadar çok baktığından endişe duyarlar ancak köpeğinizin sizi ve nasıl hissettiğinizi gözlemlemesi onun için önemlidir.

Bunun tam aksine, korkmuş veya strese girmiş bir köpek size bakmaktan ve göz teması kurmaktan kaçınabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Köpeğinizin yüz ifadesinin bir diğer önemli bileşeni ise biz insanların pek kullanmadığı bir özellik olan kulaklarıdır. Dr. Todd'a göre yukarıda ve hafifçe öne doğru duran kulaklar, bir köpeğin bir şeyle ilgilendiğini gösterirken geriye doğru yatık kulaklar kaygı belirtisi olabilir. Uzman isim, bazı istisnalara da dikkat çekerek "Bazı köpekler, insanları selamlarken kulaklarını geriye atar." diye ekliyor.

Ne yazık ki özellikle sarkık kulaklı köpek dostlarımız bu ifade biçiminin büyük bir kısmını kaybetmiş durumdadır. Ancak onların da kulakları aşağıda ve hafifçe öne doğruysa bu da bir ilgi belirtisi olabilir.

Köpeğinizin Stresli Olduğunu Nasıl Anlarsınız?

Dr. Todd'un dikkat çektiği ilk şeylerden biri, insanların bir köpeğin mutlu olduğunu anlamada genellikle oldukça iyi olmalarıdır. Dr. Todd, köpeğinizin kuyruğunu geniş kavislerle sallaması gibi işaretlerin tespit edilmesinin oldukça kolay olduğunu söylüyor. Ancak kaygılı veya korkmuş köpekleri okumak çok daha zor olabilir. Uzman isim bu zorluğu "Farklı anlamlar çıkardığımız için işaretleri sıklıkla kaçırırız." sözleriyle vurguluyor.

Örneğin, bir köpek esnediğinde onun biraz uykulu ve hatta oldukça rahatlamış olduğunu varsayabilirsiniz. Ancak bilim, durumun aksini öne sürmektedir.

Guelph Üniversitesi ve Pennsylvania Üniversitesinden araştırmacılar tarafından yürütülen 2017 tarihli bir çalışmada, maske ve pelerin takan yabancılar köpeklere yaklaşmış; pelerini aşağı yukarı sallayarak ve bunu yaparken de çömelerek ilginç davranışlar sergilemişlerdir.

Ekip, bir köpeğin korktuğunu gösteren ince davranış sinyallerinin peşindeydi. Esnemek, yorgunlukla ilişkili olmayan ancak köpeğin yabancının tuhaf davranışından korktuğunu gösteren bu tür bir sinyaldi.

Aynı durum dudaklarını yalayan bir köpek için de geçerlidir. Hayır, muhtemelen lezzetli bir ödül mamasının peşinde değillerdir. Büyük olasılıkla size durumu rahatsız edici bulduklarını anlatmaya çalışıyorlardır.

Dr. Todd, her şeyin bağlama bağlı olduğunu açıklıyor. Çoğu zaman bu tür davranışlar köpeğinizin kötü bir zaman geçirdiği anlamına gelmez. Ancak yanlış bir durumda kötü bir deneyime dönüşebilecekleri için bunların farkında olmak önemlidir.

Diğer stres belirtileri arasında; birinden uzaklaşmak, yeri koklamak, vücudun titremesi veya havaya kaldırılmış bir pati yer alır. Yeri koklama davranışını, köpeğinizin kulakları öne dönük bir şekilde bir şeyin kokusunu almaktan keyif aldığı anlarla karıştırmamak gerekir.

Köpeklerin Vücut Duruşu Bize Ne Anlatır?

Köpeklerin vücut duruşunun temellerini kavramak oldukça kolaydır. Alçak ve kambur bir vücut, korkmuş bir köpeği yansıtır. Sırtındaki tüyleri dikleşmiş, büyük ve sert bir vücut ise açık bir tehdit mesajı iletir.

Dr. Todd'un dikkat etmemiz gerektiğini düşündüğü bir diğer davranış ise çok daha dostane olan oyun eğilmesi hareketidir. Oyun eğilmesinin oldukça sevimli bir sinyal olduğunu belirten Dr. Todd, "Köpeğinizin oynamak istediğini görmek harika bir işaret." diyor. Oyun eğilmesi, bir köpeğin ön bacaklarını ileri doğru uzatması ve dirsekleri üzerine eğilmesiyle karakterize edilir. Bu sırada köpeğin kalçası havada olacaktır.

Köpekler bu sinyali hem insanlara hem de diğer köpeklere karşı kullanırlar ve bazen buna hafif bir hırlama da eşlik edebilir. Dr. Todd, ilginç bir şekilde bu duruşun kurtlar ve çakallar da dâhil olmak üzere diğer köpekgiller arasında yaygın olduğunu belirtiyor.

Kuyruk Sallama Hareketleri Nasıl Yorumlanmalı?

İnsanlar kuyruklarını milyonlarca yıl önce kaybetmişlerdir ancak fark etmiş olabileceğiniz gibi köpeklerin hâlâ kuyrukları var. Kuyruklar; dengeye yardımcı olmak, böcekleri savuşturmak ve kokuyu artırmak veya azaltmak gibi sayısız kullanım alanına sahiptir.

Agora Bilim Pazarı

Genetik Kavramlar

Genetiği öğrenmek, temelden başlamayı ve mutlaka güncel bilgilerle desteklenmeyi gerektiren uzun bir yol. Bu kitap, o uzun yolda sizin en iyi yol arkadaşlarınızdan birisi olacak. Bize güvenin, sonra teşekkür edersiniz.

Notlar:

1. Bu kampanya, Palme Yayıncılık tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.

Devamını Göster

₺1,542.00

Satın Al Tüm Ürünler

Bununla birlikte kuyruklar köpeklerin iletişim kurması için harika bir yoldur. Dr. Todd bu durumu şöyle açıklıyor:

Köpekler mutlu olduklarında kuyruklarını gerçekten geniş ve gevşek bir şekilde sallarlar. Hatta bazen tüm vücutları da kuyruklarıyla birlikte sallanır.

Öte yandan, dar bir sallanmanın eşlik ettiği dik ve gergin bir kuyruk, köpeğin kendini iyi hissetmediğinin veya belki de stresli ya da saldırgan olduğunun bir işareti olabilir. Aşağı inmiş bir kuyruk ise muhtemelen köpeğin mutsuz olduğu anlamına gelir.

Köpeğinizin kuyruk sallamasını gerçekten anlamak istiyorsanız, sallanma yönüne de dikkat etmeyi deneyebilirsiniz. Örneğin Current Biology dergisinde yayımlanan bir araştırma, mutlu köpeklerin kuyruklarını daha çok sağa doğru sallama eğiliminde olduklarını göstermiştir. Bu yönlendirme, köpeğin kendi bakış açısına göredir. Daha az mutlu bir köpeğin kuyruk sallaması ise daha çok sol tarafa ağırlık verecektir.

Havlamalar ve Hırlamalar Nasıl Anlaşılır?

Sosyal medyada gördüğümüz ve konuşmak için ses düğmelerini kullanan köpeklere rağmen, çoğu yavru köpek için havlamalar ve hırlamalar kullanabildikleri tek sesli iletişim şeklidir. Buna ara sıra çıkardıkları sızlanmaları da ekleyebiliriz.

Dr. Todd, farklı havlamaları kategorize etmenin zor olduğunu belirtiyor. Ancak tanıdıkları birinin eve gelmesi ile bir yabancının yaklaşması gibi farklı senaryoları veya duyguları belirli havlama türleriyle ilişkilendirebileceğimizi söylüyor.

Köpek hırlamalarının bağlamını inceleyen 2017 tarihli bir çalışma; çatışmanın maliyetli olabileceği ciddi durumlarda, köpeklerin boyutlarını ve içsel zihinsel durumlarını dürüstçe iletmek için hırlamalarını kullandıklarını göstermiştir.

Öte yandan, oyun oynamak veya bir yabancı tarafından tehdit edilmek gibi daha belirsiz durumlarda agresif veya oyuncu ifadeleri abartmak için hırlamalarını manipüle edebilirler.

Araştırmaya katılan insanlar, hırlamaların doğru bağlamını şanstan beklenenden çok daha yüksek bir doğrulukla seçebilmişlerdir. Özellikle kadınlar ve deneyimli köpek sahipleri, belirli bir hırlama için doğru senaryoyu seçmede en başarılı olan gruptu.

Belki de hiç şaşırtıcı olmayan bir şekilde, köpekler farklı bağlamlardaki ve diğer köpeklerden gelen havlamalardan anlam çıkarma konusunda bizden çok daha iyidirler. Dr. Todd'un da belirttiği gibi, aradaki farkı anlamak bizim için zor olabilir; ancak köpekler farklı havlama ve hırlamaların ne anlama geldiğinin tamamen farkındadırlar.