Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Gözde Eriyen Kontakt Lens Sahtekarlığı!

Gözde Eriyen Kontakt Lens Sahtekarlığı!
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İnternette aralıklarla popüler edilen sahte haberlerden birisi, ateşe bakan birinin gözlerindeki kontakt lenslerin kuruması sonucunda kör olması zırvasıdır. Birçok internet sitesi ve sayfa bu yalan haberi fütursuzca ve araştırmaksızın yaymakta, internetin yan ürünü olarak gelen "toplumsal tedirginliğin tetiklenmesi" konusundaki anlamsız çabaya ister istemez katkı sağlamaktadırlar. Haber, genelde hep aynı şekilde verilmektedir ve şuraya tıklayarak bir Google araması sonucu bunu yayan site örnekleri görülebilir.

Haberde, mangal yaparken ateşin hazır hale gelmesi bekleyen birinin, 2-3 dakika sonra acı içerisinde kıvranıp, çığlıklar atıp, "tepinmeye" başlaması anlatılmaktadır. Güya hastaneye gidildiğinde ise öğrenilen, gözün içerisinde ateşin etkisiyle kontaktlensin kurumuş olması ve göze kaynayarak/yapışarak şahsı kör ettiğidir. Bu, elbette açık bir şekilde saçmalıktır. İzah edelim:

Bu haberin ilk versiyonlarına 1960'ların sonlarında rastlamaktayız! Yani uyduruk haber hiç de yeni değil. 1960'lı yıllarda fabrikalarda çalışan kaynak ustalarının, kaynak yapma sırasında gözlerindeki kontakt lenslerin eriyip onları kör ettiğine dair söylentiler ortaya çıkmıştı. Bu haberler, o kadar fazla yayılmıştı ki (ve o kadar yalandı ki), Amerikan Kaynak Cemiyeti yayınladığı bir belgede şunları yazmak zorunda kalmıştı:

1967'den beri Amerikan Kaynak Cemiyeti, gerek ısı arklarından ötürü gerekse de mikrodalga ışımadan ötürü kaynak ustalarının kontakt lenslerinin ısınarak gözlerine kaynadığına dair raporlar almaktadır. Bu raporların bir tanesinin bile gerçekliği ispat edilememiştir ve hem İş Güvenliği ve Sağlık Ofisi, hem Yiyecek ve İlaç Ofisi, hem de Ulusal Sağlık Ofisi bunun herhangi bir şekilde mümkün olmadığına dair raporlar yayınlamışlardır.

Bu kaynak saçmalığı, 2000'lerde şekil değiştirerek "barbekü"ye dönüştü ve barbekü yapan gençlerden birinin lensinin gözüne kaynayarak onu kör ettiği miti olarak yayılmaya başladı. 2006'da bu elektronik posta furyası doruklara ulaştı, şimdiyse yeniden yükselişte. Ülkemize de "barbekü", kültürel öğelerden etkilenerek "mangal" olarak giriş yaptı. Mangal yapan gençlerden biri, güya ateşe baktığı için lensini eriterek kör oluyordu.

Her şeyden önce, dünya üzerindeki hiçbir tıbbi rapora, bu şekilde bir sıcaklığa bağlı lens erimesi sonucu kör olma vakasına rastlanmamıştır. Dolayısıyla sahtekarlık, daha en başından çürümektedir. Ancak yine de, böyle bir şey mümkün olabilir mi?

Bu sahte e-posta furyasını, malzeme bilimleri açısından da kolaylıkla çürütmek mümkündür. Örneğin, bu haberlerin ilk yayıldığı 1960'lardan 1970'lerin başına kadar ve sonrasında daha onlarca yıl kullanılan sağlam lensler (toplamda 120 yıl kadar piyasada kalmıştır ve halen kullanılmaktadır), polimetil metakrilat (PMMA) isimli bir malzemeden üretilmekteydi. Bu malzemenin erime noktası 160 derece civarındadır. Sadece ateşe uzaktan bakarak, hatta kaynağa bakarak bile gözü bu noktaya kadar ısıtmak imkansızdır. Çünkü sıcaklık daha bu düzeylere erişemeden birey ciddi bir rahatsızlık duyacak ve gözünü istemsiz olarak koruyacaktır. Sadece ateşe bakmayı zorlayarak, 2-3 dakikalık bir süre boyunca gözünü ısıtması imkansızdır. Kaldı ki, sadece mangal veya kaynak ateşiyle, yaklaşık bir metrelik bir uzaklıktan bu ısı transferini sağlamak olanaksızdır. Her türlü, bu lenslerin bu şekilde erimesi mümkün değildir.

Günümüzde giderek yaygınlaşan lens türü ise yumuşak lens olarak bilinen ve hem oksijen geçirgenliği bakımından, hem de daha rahat olması bakımından avantajlar sağlayan, polimakon isimli bir hidrojelden yapılmaktadır. Polimakon kimyasalının ise erime noktası 260 santigrat derecedir. Az önce izah ettiğimiz sebeplerle, bu sıcaklığa erişmek de, sert lenslerden bile daha imkansızdır.

Günümüzde Dünya çapında 125 milyondan fazla lens kullanıcısı bulunmaktadır. Bu kadar sık kullanılan bir ürün, ateş gibi sıklıkla karşılaştığımız bir kaynaktan ötürü eriyecek olsa, tıbbi raporlarda bu mutlaka bulunur ve uyarı olarak lensler üzerinde belirtilirdi. Ancak böyle bir vakayla asla karşılaşılmamış olmasından ve böyle bir erimenin mümkün de olmayışından ötürü, lenslerde ve sağlık uyarılarında böyle bir bilgiye rastlanmamaktadır.

Peki ya bu fotoğraflardaki rahatsızlık verici gözler ne ve bu saçma uydurma nereden çıktı? Fotoğrafta gördüğünüz duruma "kornea erimesi" adı veriliyor. Tahmin edebileceğiniz gibi, "lens erimesi" lafı buradan geliyor. Ancak konunun göz lensleriyle bir ilgisi yok. Bu durum, göz ameliyatları sonrasında korneanın tam olarak iyileşememesi ya da enfekte olması sonucunda bgörülebiliyor. Ayrıca herpes simpleks virüsü (HSV) ve gözde kalan lentiküler maddeler bu durumun oluşmasında rol oynuyor. Bağışıklık sistemimizin bazı hücreleri ve kolajenaz enzimi, göz ameliyatı sonrasında açıkta kalan stroma bölgesine hücum ediyorlar ve bu tür bir kornea erimesine neden oluyorlar. Açıkçası, göz ameliyatlarının çok ufak bir kısmında bu tür olumsuz durumlarla karşılaşılıyor ve neredeyse her seferinde göze ciddi bir zarar vermeden önüne geçilebiliyor. Fakat çok şiddetli olması durumunda, görme yetisinin kısmen ya da tamamen yitirilmesine neden olabiliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Uzun lafın kısası bu sahtekarlık, aslında son derece önemli bir tıbbi durumken, saçma sapan bir şekilde insanların duygularını sömürme aracı haline getiriliyor ve gerçekten saptırılıyor. Birçok masum insan da, bu yalan haberlerin kurbanı olmakta ve sahtekarlığın bir parçası haline getirilmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • B. M. Christensen. Contact Lens Bbq Warning Hoax. (2020, Nisan 28). Alındığı Tarih: 28 Nisan 2020. Alındığı Yer: Hoax-Slayer | Arşiv Bağlantısı
  • H. M. Byron, et al. Management Of Retained Lenticular Material By Enzymatic Zonulysis. (2020, Nisan 28). Alındığı Tarih: 28 Nisan 2020. Alındığı Yer: JAMA Opthalmology | Arşiv Bağlantısı
  • A. Verma. Postoperative Corneal Melt. (2020, Nisan 28). Alındığı Tarih: 28 Nisan 2020. Alındığı Yer: Medscape | Arşiv Bağlantısı
  • G. Heiting. What Are Contacts Made Of?. (2020, Nisan 28). Alındığı Tarih: 28 Nisan 2020. Alındığı Yer: All About Vision | Arşiv Bağlantısı
  • ChemSpider. 1,2-Ethanediyl Bis(2-Methylacrylate) - 2-Hydroxyethyl 2-Methylacrylate (1:1). (2020, Nisan 28). Alındığı Tarih: 28 Nisan 2020. Alındığı Yer: ChemSpider | Arşiv Bağlantısı
  • wikipedia. Poly(Methyl Methacrylate). (2020, Nisan 28). Alındığı Tarih: 28 Nisan 2020. Alındığı Yer: wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/07/2020 02:12:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1121

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Retrovirüs
Aşı
Coğrafya
Kafatası
Genel Halk
Ortak Ata
Sağlık Örgütü
Kadın Sağlığı
Gezegen
Küresel Isınma
Tardigrad
Hidrotermal Baca
İnsan Türü
Biliş
Ölüm
Sağlık Personeli
Savunma
Abd
Zaman
Viral
Doğal Seçilim
Hominidae
Evrimsel Psikoloji
Sars Virüsü
Büyük Patlama
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim, Dünya'daki yaşamın en erken başlangıçlarından günümüze kadarki çeşitliliğini mümkün kılan değişim sürecidir. Evrim, biyolojinin temel prensibidir.”
Jane B. Reece (Campbell Biology)
Geri Bildirim Gönder