Türkiye'nin ihracatı 2021'de neredeyse tamamen sanayi ürünlerinden oluştu, ama ülke 2023'te 100 milyar doları…

Filtrele
Evrim Ağacı
Aklımdan Geçen
Feed image
Türkiye'nin ihracatı 2021'de neredeyse tamamen sanayi ürünlerinden oluştu, ama ülke 2023'te 100 milyar doları aşan bir dış ticaret açığı verdi. Bu ikisi nasıl yan yana duruyor?

Cevabın bir kısmı, üretimin bugün nasıl örgütlendiğinde saklı. Bir ürün artık çoğu zaman tek bir ülkede baştan sona üretilmiyor. İş ülkeler arasında bölünüyor ve her firma zincirin bir halkasında uzmanlaşıyor. Buna küresel değer zinciri deniyor. Dünya Ticaret Örgütü'nün 2023 incelemesine göre Türkiye'nin ihracatının büyük kısmı da bu zincirden gelen ithal ham maddelere, yarı mamullere ve ara mallara dayanıyor.

Rakamlar bunu açıkça gösteriyor. Türkiye 2023'te yaklaşık 255,6 milyar dolarlık mal sattı, 362 milyar dolarlık mal aldı. Aldığı malların üçte biri, yani 121 milyar dolar kadarı, başka bir ürünün içine girecek ara mallardı. Dörtte birine yakını ise üretimde kullanılan makine gibi sermaye mallarıydı.

Kur meselesi de buradan doğuyor. Lira değer kaybedince Türk mallarının yurt dışında ucuzladığı ve ihracatçının avantaj kazandığı düşünülebilir. Ama aynı ihracatçı girdisinin önemli kısmını dövizle aldığı için maliyeti de yükseliyor. Bu yüzden ticaret dengesi kur hareketlerine karşı hassas.

Zincirin hangi halkasında durduğumuz da önemli. OECD'nin 2025 incelemesine göre önceki 12 yılda yüksek teknolojili ürünler imalat ihracatının ancak %3,5 kadarını oluşturdu. Benzer gelir düzeyindeki ülkelerde bu pay %20'nin üzerinde. Orta-yüksek teknolojili ürünlerin payı ise 2015'te %32,2 iken 2024'te %37,5'e çıktı. Yani yukarı doğru bir hareket var, ama yavaş ilerliyor.

✏️ Yazar: Simge Coşkun · Editör: Çağrı Mert Bakırcı

Fotoğraf: Nathan Cima / Unsplash
19 görüntülenme
3
Paylaş
Yorumlar yükleniyor...