Roma döneminde Asya Eyaleti'nin başkenti olan bir liman kenti, nasıl oluyor da bugün denizden kopuk bir halde…
Filtrele
Roma döneminde Asya Eyaleti'nin başkenti olan bir liman kenti, nasıl oluyor da bugün denizden kopuk bir halde duruyor? Efes'in gerilemesinin ardında bir ordudan önce, yanı başından akan nehirlerin taşıdığı çamur vardı.
Küçük Menderes (antik adıyla Kaystros) ve Marnas Çayı, geçtikleri arazilerden kopardıkları kum, mil ve kili denize taşıyor. Nehir suyu denize ulaştığında yavaşlıyor ve yükünü, yani alüvyonu bırakıyor. Yüzyıllar boyunca biriken alüvyon nehir ağzında yeni karalar oluşturuyor ve kıyı çizgisini giderek denize doğru itiyor.
Efes'in limanı da bu sürecin kurbanı oldu. MS 4. yüzyıl civarında liman alüvyonla dolunca kentin can damarı olan ticaret zayıfladı. 7. yüzyılda Arap saldırıları da eklenince Efes bir kez daha yer değiştirmek zorunda kaldı ve Bizans döneminde yerleşim, bugünkü Selçuk'un bulunduğu Ayasuluk Tepesi'ne kaydı.
Bu, Efes'in ilk taşınması değildi. Bölgedeki yerleşimin izleri MÖ 7000'lere kadar uzanıyor ve kıyı değiştikçe kent de limanları da farklı noktalara kaydı. Bugün gezilen Efes, genellikle "3. Efes" olarak biliniyor.
Çamur sadece limanı yutmadı. Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri sayılan Artemis Tapınağı da yıkıldıktan sonra alüvyonun altında kaldı, yeri unutuldu ve ancak 19. yüzyılda İngiliz John T. Wood tarafından yeniden bulundu. Bugün jeoarkeoloji ve eski çevre koşullarını inceleyen çalışmalar, limanların nasıl dolduğunu adım adım ortaya koyuyor. Efes'in hikayesi, bir şehrin kaderini bazen bir nehrin yazdığını gösteriyor.
✏️ Yazar: Damla Şahin Uçar · Editör: Damla Şahin Uçar
Fotoğraf: Diego Allen / Unsplash
Küçük Menderes (antik adıyla Kaystros) ve Marnas Çayı, geçtikleri arazilerden kopardıkları kum, mil ve kili denize taşıyor. Nehir suyu denize ulaştığında yavaşlıyor ve yükünü, yani alüvyonu bırakıyor. Yüzyıllar boyunca biriken alüvyon nehir ağzında yeni karalar oluşturuyor ve kıyı çizgisini giderek denize doğru itiyor.
Efes'in limanı da bu sürecin kurbanı oldu. MS 4. yüzyıl civarında liman alüvyonla dolunca kentin can damarı olan ticaret zayıfladı. 7. yüzyılda Arap saldırıları da eklenince Efes bir kez daha yer değiştirmek zorunda kaldı ve Bizans döneminde yerleşim, bugünkü Selçuk'un bulunduğu Ayasuluk Tepesi'ne kaydı.
Bu, Efes'in ilk taşınması değildi. Bölgedeki yerleşimin izleri MÖ 7000'lere kadar uzanıyor ve kıyı değiştikçe kent de limanları da farklı noktalara kaydı. Bugün gezilen Efes, genellikle "3. Efes" olarak biliniyor.
Çamur sadece limanı yutmadı. Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri sayılan Artemis Tapınağı da yıkıldıktan sonra alüvyonun altında kaldı, yeri unutuldu ve ancak 19. yüzyılda İngiliz John T. Wood tarafından yeniden bulundu. Bugün jeoarkeoloji ve eski çevre koşullarını inceleyen çalışmalar, limanların nasıl dolduğunu adım adım ortaya koyuyor. Efes'in hikayesi, bir şehrin kaderini bazen bir nehrin yazdığını gösteriyor.
✏️ Yazar: Damla Şahin Uçar · Editör: Damla Şahin Uçar
Fotoğraf: Diego Allen / Unsplash
33 görüntülenme
1
0
Paylaş
Yorumlar yükleniyor...
©2010-2026 Evrim Ağacı
/studio/2b6988f8-4520-4775-bfb3-e1e2d73d7f71.jpg)