Basit şekiller çizmekle zor bir cümleyi yazmak arasında beynimiz açısından nasıl bir fark var? Yazı yazmak…

Basit şekiller çizmekle zor bir cümleyi yazmak arasında beynimiz açısından nasıl bir fark var? Yazı yazmak sadece bir motor hareket değil; beynimiz bu sırada duyulan veya okunan bilgileri yorumluyor ve sayfa üzerindeki hareketi organize ediyor. Kalem hareketlerinin zamanlaması ve düzeni, çalışma belleğine ve eylemleri planlayan yürütücü kontrollere dayanıyor. Bu sistemler zayıfladıkça yazı da daha yavaş, bölük pörçük ve az koordineli hale geliyor.

Portekiz'deki Évora Üniversitesi'nden Dr. Ana Rita Matias ve ekibi, yaşları 62 ile 92 arasında değişen ve 38'i daha önce bilişsel bozukluk teşhisi almış 58 bakımevi sakiniyle bu süreci inceledi. Dijital kalem ve tablet kullanan katılımcılara ilk görevde 20 saniyede 10 yatay çizgi veya en az 10 nokta çizmeleri söylendi. Basit kalem kontrolünü ölçen bu test, bilişsel bozuklukla güçlü bir bağlantı göstermedi.

Ancak bir karttaki cümleyi kopyalamaları ve dikte edilen karmaşık bir cümleyi yazmaları istendiğinde net farklılıklar görüldü. Özellikle karmaşık dikte alıştırmasında üç unsur öne çıktı: harflerin dikey boyutu, yazmaya ne zaman başlandığı ve görevi tamamlama süresi. Çünkü dikte görevleri beyni aynı anda dinlemeye, dili işlemeye, sesleri yazıya dökmeye ve hareketi koordine etmeye zorluyor.

Üstelik ne yazıldığı da önemli; daha uzun, az öngörülebilir veya dilsel açıdan zorlayıcı cümleler bilişsel kaynaklar üzerinde çok daha büyük bir baskı yaratıyor. Ekip, yazma görevlerinin bilişsel gerilemeyi tespit etmek için pratik, uygun maliyetli ve vücuda müdahale gerektirmeyen bir yöntem olabileceğini umuyor. Tabii doktor muayenehanelerinde standart bir prosedüre dönüşmeden önce, daha geniş ve çeşitli grupları kapsayan uzun vadeli çalışmalara ihtiyaç var. ✍️

✏️ Çeviren: Ferit Görür · Editör: Evrim Ağacı

Fotoğraf: sara ghasemi / Unsplash