İÇİMİZDEKİ MAYMUN (OUR INNER APE)

Merhaba
Bu başlık bana hep komik gelmiştir. Neden bilmem kitaplığımda her gördüğümde gülesim gelir.İçimizdeki Maymun, Frans de Waal tarafından kaleme alınmış, insan davranışlarını evrimsel perspektiften açıklamaya çalışan popüler bilim eserlerinden biridir. Yazar, insanların birçok sosyal davranışının kökenlerini şempanzeler ve bonobolar gibi en yakın akrabalarımızın davranışlarıyla karşılaştırarak ele alır. Kitap, insanı yalnızca kültürün ürünü olarak değil, aynı zamanda milyonlarca yıllık evrimsel geçmişin taşıyıcısı olarak değerlendirmeye davet eder.

De Waal'ın en güçlü yönlerinden biri, insanı diğer primatlardan tamamen ayrı ve üstün bir varlık olarak görmemesidir. Güç mücadelesi, iş birliği, empati, kıskançlık, statü arayışı, cinsellik, ebeveynlik ve adalet duygusu gibi birçok özelliğin primatlarda da farklı düzeylerde gözlemlendiğini örneklerle gösterir. Özellikle empati ve dayanışmanın yalnızca insanlara özgü olmadığını ortaya koyması, rekabet merkezli evrim anlayışına önemli bir denge kazandırır.

Bununla birlikte kitap, insan davranışlarının tamamını biyolojiyle açıklamaz. De Waal, kültürün, dilin ve toplumsal kurumların insanı diğer primatlardan ayıran temel özellikler olduğunu da vurgular. Bu nedenle eser, biyolojik determinizme düşmeden biyoloji ile kültür arasındaki etkileşimi açıklamaya çalışır.

Antropoloji açısından bakıldığında eser, özellikle biyolojik antropoloji, evrimsel antropoloji ve primatoloji alanlarıyla ilgilenenler için değerli bir giriş niteliğindedir. Ancak kültürel antropolojinin savunduğu tarihsel ve kültürel çeşitliliği ikinci planda bıraktığı söylenebilir. İnsan davranışlarını anlamak için biyolojik miras kadar toplumsal yapıların, ekonomik koşulların ve kültürel sembollerin de belirleyici olduğu unutulmamalıdır.