Çıyanlar ve Kırkayaklar Arasındaki Farklar Nelerdir?
/old/profile_images/73117ba73ca61578519a8ef0190a73dd.jpg){kind=small}
/old/profile_images/53a9aeabf633d1823eddeed08bb7f92e.jpg){kind=small}
- Türev
- Artropodoloji
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Çıyanlar (Chilopoda) ve kırkayaklar (Diplopoda), eklem bacaklılar (Arthropoda) şubesinin çok bacaklılar (Myriapoda) alt şubesinde yer alır ve her segmentte çıyanlarda bir çift, kırkayaklarda ise iki çift bacak bulunur.
- Çıyanlar etçil ve zehirli olup hızlı hareket ederek avlarını zehirleriyle etkisiz hale getirirken, kırkayaklar detritivor olup yavaş hareket eder ve zehirsizdir; savunma için kötü kokulu sıvı salgılarlar.
- Her iki grup da nemli, izole alanları tercih eder; çıyanların antenleri kırkayaklardan daha uzundur ve çıyanlar ısırabilir, kırkayaklar ise ısırmaz ve vücutlarını spiral şekilde kıvırarak korunurlar.
Çoğunlukla insanlar çıyanları ve kırkayakları karıştırıyor ya da birbirinden ayırmakta zorluk çekiyor. Her ne kadar eklembacaklılar (Artropoda) şubesinde sınıflandırılmış olsalar da böcek ve örümceklerden farklı olan bu gruplar arasındaki farkları basit bir düzeyde gelin beraber inceleyelim.
Taksonomik farklar
- Çıyanlar (Chilopoda) ve kırkayaklar (Diplopoda), Arthropoda (eklem bacaklılar) şubesinin Myriapoda (çok bacaklılar) alt şubesinde sınıflandırılırlar.
/old/content_media/c45c78d6ee9004d125eb496e6ea26260.jpg)
Anatomik farklar
- Çıyanlar: Her segmentte sadece bir çift bacak vardır.
- Kırkayak: Her segmentte sadece iki çift bacak vardır (ilk üç bacak çifti hariç).
/old/content_media/59b4076220221d39496535239dce511f.jpg)
- Çıyanlar ve kırkayaklar, beslenme ve koku gibi görevleri bulunan antenlere sahiptirler. Çıyanların antenleri kırkayaklardan daha uzundur.
- Çıyanlarda savunma sırasında kullandıkları, zehir bezlerine sahip bir çift bacak bulunur, ancak kırkayaklarda zehir bezleri bulunmaz.
/old/content_media/706957bef10f123062a4ff15e697b75c.jpg)
- Çıyanlarda bacak sayıları türlere göre 20-350 arasında değişebilir, kırkayaklarda ise bacak sayısı 750'ye kadar çıkabilmektedir.
- Üstten bakıldığında çıyanların bacaklarını kolayca görebiliriz çünkü gövdeden yan tarafa doğru uzanırlar ancak kırkayaklarda bacaklar gövdenin altında doğru uzanır.
- Çıyanlar oldukça hızlı hareket ederken kırkayaklar yavaştır.
- Çıyanlar ısırabilirler ancak kırkayaklar ısırmazlar.
Beslenme
- Çıyanlar etçil (karnivor) ve zehirliyken, kırkayaklar çürüyen organik maddelerle/bitkilerin kök ve yapraklarıyla (detritivor) beslenirler ve zehirsizlerdir.
Savunma stratejileri
- Çıyanlar: Predatörlerden kaçmak için hızlı hareket edereler, avlarını zehirlerini kullanarak felç ederler ve avını arka ayakları ile sıkıştırabilir. Tehlike anında insanları da ısırabilirler çocuklarda ve atopik bireylerde tehlikeli alerjik reaksiyonlar oluşabilir. Isırmaya bağlı endişeler olması durumunda, derhal bir hekime başvurulmalıdır.
/old/content_media/95b6b24e9f8c6dea97eb38e68c8b8318.jpg)
- Kırkayak: Gövdelerinin ventrali yumuşak yapıda olup, baş ve bacaklarını korumak için vücudu spiral şeklinde kıvırırlar ve kolayca yuvarlanırlar. Birçok tür tehlike anında avcıyı uzaklaştıran kötü kokulu bir sıvı salgılarlar.
/old/content_media/2330d4bbc25102a40856cd12f303a683.jpg)
Habitat
- Çıyanlar ve kırkayaklar genellikle çürümüş ağaç kütüklerinin ve yapraklarının altında, ağaç kabuğu ve taşların alt kısımları gibi nemli ve izole alanları tercih ederler.
/old/content_media/5110964c7708da39f1086cd814028661.jpg)
Not: Çıyan ve kırkayak İngilizcede sırasıyla ''centipede'' ve ''millipede'' olarak adlandırılmaktadır.
Bu makale üzerine konuşmaya devam et
Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.
- Tebrikler!7
- Muhteşem!5
- Mmm... Çok sapyoseksüel!3
- Merak Uyandırıcı!3
- İğrenç!2
- Korkutucu!2
- İnanılmaz1
- Umut Verici!1
- Bilim Budur!0
- Güldürdü0
- Üzücü!0
- Grrr... *@$#0
- Türev İçerik Kaynağı: DoMyOwn | Arşiv Bağlantısı
- Orkin. Centipedes Vs. Millipedes?. (1 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2019. Alındığı Yer: Orkin | Arşiv Bağlantısı
- ThoughtCo. Differences And Similarities Between A Centipede And A Millipede. (1 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2019. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
- Terminix. Are Millipedes And Centipedes Poisonous. (1 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2019. Alındığı Yer: Terminix | Arşiv Bağlantısı
- Difference Between. Difference Between Centipede And Millipede. (2 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2019. Alındığı Yer: Difference Between | Arşiv Bağlantısı
- PetsWiki. Centipede Vs Millipede. (2 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2019. Alındığı Yer: PetsWiki | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 04.11.2026 19:10:53 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/8089
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.