Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çıyanlar ve Kırkayaklar Arasındaki Farklar Nelerdir?

Çıyanlar ve Kırkayaklar Arasındaki Farklar Nelerdir?
Çiyan (centipede)
Science
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, DomYown isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çoğunlukla insanlar çıyanları ve kırkayakları karıştırıyor ya da birbirinden ayırmakta zorluk çekiyor. Her ne kadar eklembacaklılar (Artropoda) şubesinde sınıflandırılmış olsalar da böcek ve örümceklerden farklı olan bu gruplar arasındaki farkları basit bir düzeyde gelin beraber inceleyelim.

Taksonomik farklar

  • Çıyanlar (Chilopoda) ve kırkayaklar (Diplopoda), Arthropoda (eklem bacaklılar) şubesinin Myriapoda (çok bacaklılar) alt şubesinde sınıflandırılırlar.
Çıyanlar ve Kırkayakların taksonomide yeri
Çıyanlar ve Kırkayakların taksonomide yeri
biologycorner

Anatomik farklar

  • Çıyanlar: Her segmentte sadece bir çift bacak vardır.
  • Kırkayak: Her segmentte sadece iki çift bacak vardır (ilk üç bacak çifti hariç).
Çıyan ve Kırkayak morfolojisi
Çıyan ve Kırkayak morfolojisi
terminix


  • Çıyanlar ve kırkayaklar, beslenme ve koku gibi görevleri bulunan antenlere sahiptirler. Çıyanların antenleri kırkayaklardan daha uzundur.
  • Çıyanlarda savunma sırasında kullandıkları, zehir bezlerine sahip bir çift bacak bulunur, ancak kırkayaklarda zehir bezleri bulunmaz.
Güney Avrupa Çıyanı (Scolopendra cingulata)
Güney Avrupa Çıyanı (Scolopendra cingulata)
Gökhan Eren


  • Çıyanlarda bacak sayıları türlere göre 20-350 arasında değişebilir, kırkayaklarda ise bacak sayısı 750'ye kadar çıkabilmektedir.
  • Üstten bakıldığında çıyanların bacaklarını kolayca görebiliriz çünkü gövdeden yan tarafa doğru uzanırlar ancak kırkayaklarda bacaklar gövdenin altında doğru uzanır.
  • Çıyanlar oldukça hızlı hareket ederken kırkayaklar yavaştır.
  • Çıyanlar ısırabilirler ancak kırkayaklar ısırmazlar.

Beslenme

  • Çıyanlar etçil (karnivor) ve zehirliyken, kırkayaklar çürüyen organik maddelerle/bitkilerin kök ve yapraklarıyla (detritivor) beslenirler ve zehirsizlerdir.

Savunma stratejileri

  • Çıyanlar: Predatörlerden kaçmak için hızlı hareket edereler, avlarını zehirlerini kullanarak felç ederler ve avını arka ayakları ile sıkıştırabilir. Tehlike anında insanları da ısırabilirler çocuklarda ve atopik bireylerde tehlikeli alerjik reaksiyonlar oluşabilir. Isırmaya bağlı endişeler olması durumunda, derhal bir hekime başvurulmalıdır.
Kurbağa avlayan bir çıyan
Kurbağa avlayan bir çıyan
cowyeow


  • Kırkayak: Gövdelerinin ventrali yumuşak yapıda olup, baş ve bacaklarını korumak için vücudu spiral şeklinde kıvırırlar ve kolayca yuvarlanırlar. Birçok tür tehlike anında avcıyı uzaklaştıran kötü kokulu bir sıvı salgılarlar.
Kırkayak savunma pozisyonu
Kırkayak savunma pozisyonu
puredefensepestsolutions


Habitat

  • Çıyanlar ve kırkayaklar genellikle çürümüş ağaç kütüklerinin ve yapraklarının altında, ağaç kabuğu ve taşların alt kısımları gibi nemli ve izole alanları tercih ederler.
Ev çıyanı (Scutigera coleoptrata)
Ev çıyanı (Scutigera coleoptrata)
Gökhan Eren


Not: Çıyan ve kırkayak İngilizcede sırasıyla ''centipede'' ve ''millipede'' olarak adlandırılmaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: DomYown | Arşiv Bağlantısı
  • Orkin. Centipedes Vs. Millipedes?. (01 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2019. Alındığı Yer: Orkin | Arşiv Bağlantısı
  • ThoughtCo. Differences And Similarities Between A Centipede And A Millipede. (01 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2019. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
  • Terminix. Are Millipedes And Centipedes Poisonous. (01 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2019. Alındığı Yer: Terminix | Arşiv Bağlantısı
  • Difference Between. Difference Between Centipede And Millipede. (02 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 02 Aralık 2019. Alındığı Yer: Difference Between | Arşiv Bağlantısı
  • PetsWiki. Centipede Vs Millipede. (02 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 02 Aralık 2019. Alındığı Yer: PetsWiki | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2020 03:56:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8089

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Viral Enfeksiyon
Evrim Ağacı Duyurusu
Bağışıklık
Çocuk
Diş
Hayvan Davranışları
Ses Kaydı
Beslenme Davranışı
Çocuklar İçin Bilim
Balıklar
Dilbilim
Kütle
Makroevrim
Atom
Genom
Elektron
Koaservat
Halk Sağlığı
Vegan
Kanser
Kedi
Işık
Evrimsel Tarih
Kan
Böcek Bilimi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanları mutlu etmek istiyorsanız, onları anlayarak işe başlamalısınız.”
Charles Reade
Geri Bildirim Gönder