Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens)

Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens) erişkin erkek bireyi 10 Ekim 2016 tarihinde Sakarya'nın Karasu ilçesinde gözlemledik. İngilizce eastern willow spreadwing adı ile bilinir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Erişkin bireylerde gövde 40-48 mm uzunluğunda, kanat açıklığı ise 46-56 mm uzunluğundadır. Göğüs (thorax) ve karın (abdomen), her iki cinsiyette de  metalik yeşil veya kahverengidir. Pterostigma (Bazı böcek türlerinin kanatlarının ön kenarında bulunan koyu renk pigmentli bir bölge olup, özellikle bazı yusufçuk ve kızböceği türlerinde taksonomik karakter olarak kullanılır) soluk kahverengi ve siyahtır. Bu farkı ayrıntılı olarak anlattığımız kısa belgeselimize buradan erişebilirsiniz.

Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens) erişkin birey. Kahverengi pterostigma bölgeleri dikkati çekiyor.
Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens) erişkin birey. Kahverengi pterostigma bölgeleri dikkati çekiyor.
Gökhan Eren

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens), Odonata takımı içerisinde küçük kızböcekleri olarak bilinen Zygoptera alt takımında Lestidae ailesinde sınıflandırılırlar. Chalcolestes parvidens, son zamanlarda yapılan moleküler çalışmalarla Chalcolestes viridis'den ayrılmıştır. Genetik olarak birbirlerine çok yakın olan bu türlerin hem erişkin hem de larva aşamaları arasında çok küçük morfolojik farklılıklar vardır. Bu nedenle bu iki türün arazide güvenli bir şekilde ayrılması veya tanımlanması mümkün değildir.

Yusufçuk benzeri Meganeuropsis permiana türü 245 milyon yıl önce yaşamış, 71 cm'lik kanat açıklığı ile şimdiye kadarki bulunan en büyük böcektir. Aslında böcekler, uçma ilk evrimleştiğinde başka hiçbir organizma tarafından yaşam şekli olarak kullanılmamaktaydı. Bu nedenle rekabete girebilecek başka hayvan grupları olmadığından uyumsal başarıları da engellenememiştir. Birtakım amfibiler dışında Dünya'da onları eleyebilecek başka bir tür yoktu. Böylece sayıları artmış ve yanında bitkilerin çeşitliliğini getirmiştir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Chalcolestes parvidens, Hırvatistan, Bulgaristan, Yunanistan, İtalya, Suriye, Ürdün, Yunanistan gibi Doğu ve Orta Avrupa ülkelerinde ve Türkiye'de bulunur. Durgun veya yavaş akan sularda ve çevrelerinde yaşarlar.

Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens) erişkin birey yandan görünümü.
Büyük sazbakiresi (Chalcolestes parvidens) erişkin birey yandan görünümü.
Gökhan Eren

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Odonata üyeleri, optimal sıcaklıktaki değişikliklere karşı çok hassastır. Küresel ısınma arttıkça ve yaşam alanları kuraklaştıkça birçok tür yaşam alanlarını değiştirmektedir. Yaşam döngüsündeki değişiklikler, gelişim aşamalarını da etkilemektedir. Optimal sıcaklık arttıkça erişkinlerde vücut boyutunda küçülmeler meydana geldiği kaydedilmiştir. Birçok tür küresel ısınma ve iklim değişikliklerine karşı dağılım alanlarını değiştirerek tepki verdiğinden, normal olarak temas etmeyen türlerin hibridizasyonlarında artma meydana gelmektedir. Küresel iklim değişikliği devam ederse, birçok tür yok olmaya başlayacaktır.

Davranış ve Etoloji

Erişkin bireylere, mayıs ve kasım ayları arasında, nehirlerin ya da sığ suların çevrelerinde karşılaşılabilir. Dişiler yumurtalarını su kaynaklarının çevresinde bulunan ağaçlara bırakır (özellikle söğüt). Yumurtalar birkaç hafta içerisinde hızlı bir şekilde gelişir ve daha sonra diapoz (böceğin hayat devresinde inaktif olduğu evre) durumuna geçer. Bu durumda yumurtaların gelişimi çok yavaştır. Bir sonraki baharda larvalar yumurtadan çıkar. Larvalar suda gelişmeye devam ederler. Büyüme hızlı olup yetişkinler birkaç ay içinde gelişebilirler. Tamamen olgunlaştığında erişkin bireyler üremeye başlar.

Diyet ve Metabolizma

Larvaları avcıdır. Erişkin bireyler diğer böcekler ve eklembacaklılar ile beslenirler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Roberto Scherini, et al. (2017). Dragonflies And Damselflies Of Europe. Yayın Evi: WBA Handbooks.
  • M. Olias, et al. (2007). Lestes Parvidens And L. Viridisin Southeastern Europe: A Chorological Analysis (Odonata: Lestidae). Libellula, sf: 31.
  • Wikipedia. Chalcolestes Parvidens. (2019, Mayıs 05). Alındığı Tarih: 05 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/12/2019 12:06:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7783

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yaşam, enfes bir öğretmen olsa da; öğrenmek istiyorsanız alçakgönüllü olmanız gerekir.”
James Joyce
Geri Bildirim Gönder