Nükleer Deyince
/old/content_media/b37dbc4fe4d54dd4aee87f3f4f38e8ec.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Yaşadığımız zaman diliminde, toplumların ön yargıları kelimelere evrensel ölçülerde teneffüs etmiş vaziyette. Beynin ince kıvrımlarına kaba anlamlarıyla yerleşen bu tanımları kırabilmek için eğitimden öte bir çaba sarfetmek gerekiyor. “Nükleer” kelimesi ve bu kelimeden çıkan anlam, dünya toplumlarında ve kendi toplumumuzda “zararlı”, “savaş”, “kötü”, “bomba” şeklinde algılanmakta ve bu şekilde yorumlanmaktadır. Bir kelimenin bu denli korkutucu ve ürkütücü olmasında, tabi ki 2. Dünya Savaşı sırasında Amerika’nın Japonya’ya uyguladığı kontrolsüz gücün etkisi büyüktür. Bunun yanında soğuk savaş döneminde blokların karşılıklı olarak birbirlerine “nükleer” kelimesinin temelini oluşturduğu güç üzerinden üstünlük kurma çabası bu etkiyi arttırmıştır. Yine 80’li yılların sonlarına doğru gerçekleşen Çernobil Nükleer Santral kazası ve ardından 2011 yılında Japonya’da meydana gelen Fukuşima olayı bu algıyı pekiştirmektedir. Günümüzde Çernobil ve Fukuşima denince dahi, ilk akla gelen nükleer’in yarattığı felaketlerdir. Bunun yanında nükleer’in doğal bir hadisesi olan “radyasyon”da sadece verdiği zararlar ile tanınan bir oluşum olarak zihinde yerini almaktadır. Gelgelelim, zararlı olanın doğru kullanıldığında nasıl yararlı olacağı konusuna biraz kafa yoralım.
1900’lü yıllarda Avrupa’da bulunan bilimsel merkezlerde “X ışınları”nın keşfedilmesiyle başlayan ve maddenin bilinmeyen bu özelliğinin ne olduğuna kafa yoran tanınmış bilim insanları tarafından büyük bir merak ve o günlerin koşullarında büyük bir özveriyle yapılan çalışmalar sonucunda, “atom çekirdeğinde gerçekleşen” bir takım etkileşimler olduğu belirlenmiş ve bu etkileşimlerin sonucunda bu özelliğe sahip atom çekirdeklerinin “radyasyon” yani Türkçe karşılığı ile “ışın” yaydığı sonucuna varılmıştır. Atom çekirdeğinden yayıldığı anlaşılan bu ışınların manyetik alan içerisindeki hareket ve özellikleri birbirinden farklanmasına sebep olmaktadır. “Radyo-aktif” tanımı, periyotlar cetvelinde yer alan bir elementin eşleniği, yani izotopu’nun sahip olduğu bu özelliğe bakılarak belli başlı elementler için kullanılmaktadır. Her elementin ve sahip oldukları izotopların bir karakteristiği vardır. Bu karakteristiğe bağlı olarak kullanım alanları ve koşulları değişmektedir. Bir radyoaktif elementin en önemli özelliklerinden birisi “yarı ömür” kavramıdır. Radyoaktif bir element aslında her koşulda bir ışıma yaysa da, sistematik olarak ölçüldüğünde yaydığı ışımalar maddenin kendisine has olduğu düşünülen bir zamanda yarıya düşmekte ve devam eden zaman dilimlerinde de yarılanarak radyoaktif özelliği tükenmektedir. Yaşadığımız doğa içerisinde bu bahsedilen olay sürekli olarak gerçekleşmekte ve maddeler birbirine dönüşmeye, dengeye gelmeye çalışmaktadır. Yapay olarak elde edilen radyoaktif elementler dışında doğada bir çok elementin radyoaktif özellikte izotopu bulunmaktadır. Örneğin Sodyum-Potasyum pompası olarak bilinen ve hücre zarında bulunan bir enzim sayesinde hücre içerisinden sodyum iyonları dışarı çıkarken bunlar yerine hücre içine potasyum iyonları girmektedir. Doğada bulunan potasyum elementinin % 0.01 potasyum-40 radyoizotopundan oluşmaktadır. Potasyum-40, insanlar dahil hayvanlardaki en büyük doğal radyoaktivite kaynağıdır. 70 kg'lık bir insan vücudu yaklaşık 140 gram potasyum içerir, dolayısıyla yaklaşık 0.000117 × 140 = 0.0164 gram potasyum-40 vücudun yaşamı boyunca sürekli olarak saniyede yaklaşık 4.300 parçalanma gerçekleştirmektedir. İşte maddenin içerisindeki bu gizemli güç bilimsel deneyler ile güvenilir bir biçimde test edilir ve bilinçli bir şekilde kullanılırsa insanlar için faydalı hale gelebilmektedir.
Radyasyonun keşfi ve sağlık alanında ilk kullanımı X ışınları ile kemik dokusu yaralanmalarının tespit edilmesi ile başlamıştır. Günümüzde halen basit, ucuz ve güvenilir bir analiz biçimi olarak tıp doktorlarına yardımcı olmaktadır. Bunun yanında kanser hastalarına yapılan tetkiklerde “radyofarmasötik” denilen ilaçlar kullanılmaktadır. Kanserin türüne bağlı olarak veya genel tarama amaçlı, rutinde kullanılan bir çok radyofarmasötik mevcuttur ve yenileri geliştirilmektedir. Kullanılan radyoaktif elementin özelliklerine bağlı olarak, “teşhis”, “tedavi” işlevi görebilmektedirler. Özellikle teşhis amaçlı kullanımı ile erken evrede kanserin tedavisinde hastalara yol katettirmektedir. Hali hazırda bulunan gelişmiş görüntüleme teknikleri ile kombine edilebilen radyoaktif özelliğe sahip moleküller ile hedeflenen bölgeye yönelik ayrıntılı tespitler yapılabilmektedir. Çok disiplinli çalışma kültürünü içerisinde barındıran ve insanlık için fayda sağlayan işte bu maddeler de tamamen nükleer özellikleri ile ön plana çıkmakta ve uygun koşullarda kullanıldığında zararından çok faydası olan bir yapıya bürünmektedir.
Nükleer’i bir de bu açıdan anlatmak istemem, olumsuz bakış açısını bir çırpıda yırtıp atmayacağı kuşkusuzdur, fakat kötü algıyı yıkmak adına tartışılması, düşünülmesi ve biraz daha ele alınmasına yol açabilirse ne mutlu bana. 😊 Yazıma son olarak Marie Curie’nin “En science nous devons nous interesser aux choses, non aux personnes” (Bilimde nesnelerle ilgilenmeliyiz, kişilerle değil) sözü ile bitirmek istiyorum.
- Bilim Budur!1

- Muhteşem!0

- Tebrikler!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 19.11.2026 22:09:00 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/14248
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0