Müziğe yetenekli misiniz? Mutlak kulak Nedir?
/old/content_media/be2e5a7f79bca3e0c260cac9cb943b7b.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Arkadaşımın ne nota ne de okuma yazma bilen çocuklarından bahsediyoruz: “Şu şarkının notalarını çıkardılar, beş dakika dinleyerek, herhalde yetenekliler müziğe…” Günlük hayatta çok sık duyduğumuz ve söylediğimiz “müzik kulağı var” lafı hepimize tanıdık geliyordur. Peki gerçekten var mı böyle bir yetenek, doğuştan gelen, eğitimin ötesinde algılayış yetenegi? Evet var, 10.000’de 1 kişiye nasip olan bu yeteneğe “mutlak kulak” deniyor.
Mutlak kulak; bir notayı referans verilmeden tespit edebilme veya yeniden oluşturabilme yeteneğidir. Ne sıklıkla görüldüğü tam olarak bilinmese de, genel kanı 10.000’de 1’den az oldugu yönünde.[1] Elbette bu oran, müzisyenler arasinda biraz daha yüksek. Mutlak kulağa sahip olduğunu bildiğimiz sanatçılar arasında Ludwig van Beethoven, Michael Jackson, Mariah Carey, Jimi Hendrix ve İdil Biret’i sayabiliriz.[2], [3]
Mutlak kulağa sahip kişiler, nota bilmeden duydukları bir sesi bir müzik aletinde doğrudan çıkarabilirler. Bu yeteneğe sahipseniz, bir müzik aletinde çalınan notaları başka bir referansa gerek duymadan tanıyabilir, birbirinden ayırabilirsiniz; bir akorun tüm notalarını ayırt edebilir ve bunları tanımlayabilirsiniz; bir perdeyi doğrudan söyleyebilirsiniz; korna gibi, kapı gıcırtısı gibi günlük hayatın içindeki seslerin perdelerini ayırt edebilirsiniz.
Farklı olan kulak mı?
Mutlak kulak sahibi kişilerin işitme sistemlerinde diğer insanlarınkinden bir fark olmadığı araştırmalarla gösterildi. Bu yeteneğin, kulağın sesi algılamasında değil de beynin algılanan sesi işlemesindeki bir farklılık ile ortaya çıktığı biliniyor. Önceleri, mutlak kulağın gelişim sırasında müziğe sıkça maruz kalan kişilerde ortaya çıktığı düşünülse de araştırmalar bu yeteneğin otozomal olarak sonraki nesillere aktarılan bir genetik miras olduğunu gösteriyor.[4] Aslında, gerçekten de müziğe ve isimlendirilmesine (nota bilgisine) bebeklikten beri maruz kalan kişilerde bu yetenek gelişiyor fakat bu gelişim fizyolojik açıdan biraz daha farklı.
Mutlak kulağa sonradan sahip olmak mümkün mü?
Mutlak kulağın görülme sıklığı, konuşulan dilde tonlamanın da rol oynadığı, Çin, Vietnam gibi ülkelerde daha yüksek.[5] Bu da akla "acaba bu yetenek sonradan da kazanılabilir mi?" sorusunu getiriyor. Bu soruya "kısmen mümkün" diye cevap vermek yanlış olmayacaktır. Mutlak kulak sahibi olmayan insanların, duydukları sesleri tanımlayabilecek, gündelik sesleri notalarla eleştirebilecek sekilde eğitilebileceklerine dair kanıtlar olmasına rağmen, bu eğitimin ses işleme yetilerinin kazanılmakta oldugu erken bebeklik çağlarında alınmaya başlanması büyük önem taşıyor.[6]
Mutlak kulak ve eğitimin iç içeliği net olsa da, bu ilişkinin yönü hala bir tartışma konusu: Eğitim mi bu fenotipin ortaya çıkmasını sağlıyor yoksa eğitim eksikliğinde mi fenotipi kaybediyoruz? Muhtemelen, her iki öngörü de geçerli; literatüre baktığımızda her iki hipotezi destekleyen araştırmalarla da karşılasıyoruz.[7], [8]
‘Keşke bende de olsa’ mı dediniz?
Mutlak kulağa sahip olma fikri her ne kadar kulağa çok keyifli gelse de, bu durumun birtakım ufak sıkıntıları da yok değil. Eğer dinlenen eser transpoze edilmiş ise, mutlak kulak sahibi dinleyici, eserin notalarının yanlış oldugunu düşünebilir ve bu durum kendisini notaları tanımlamaya iteceği icin sadece duyduğundan farklı tonda seslendirilen bir eser dinlemek yerine “hataları” bulmaya odaklanabilir. Benzer bir yaklaşımla düşünürsek, mutlak kulak sahibi bir müzisyen, göreceli yöntemlerle, eseri transpoze etmek veya frekansı uymayan enstrümanlar için harmoni oluşturmak gibi, kolayca halledilebilecek sorunlarda zorlanabilir.[9]
Ek olarak, mutlak kulak ve sinestezyanın birlikte görülme sıklığı, tum mekanizma henüz aydınlatılmamış olmasına rağmen, paylaştıkları genetik varyasyonların ortaklığı ve istatistiksel raporlar ile de gösterilmiş.[10]
Mutlak kulak sahibi müzisyenler daha küçük yaşlarda başarılı olma eğilimi gösterseler de, aslında mutlak kulak sahibi olmamanın müziksel başarı anlamında bir engel olmadığını biliyoruz.
- ^A. Bachem. (2005). Absolute Pitch. The Journal of the Acoustical Society of America, sf: 1180. doi: 10.1121/1.1908155. | Arşiv Bağlantısı
- ^Elif Güven, et al. Müzik Alanında Üstün Bir Yetenek: İdil Biret (Görüş Ve Önerileri). (1 Ocak 2009). Alındığı Tarih: 21 Mart 2023. Alındığı Yer: dergipark | Arşiv Bağlantısı
- ^M. S. Roberts. What Actually Is Perfect Pitch – And How Do I Get It?. (9 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 21 Mart 2023. Alındığı Yer: Classic FM | Arşiv Bağlantısı
- ^Siamak Baharloo, et al. (1998). Absolute Pitch: An Approach For Identification Of Genetic And Nongenetic Components. The American Journal of Human Genetics, sf: 224-231. doi: 10.1086/301704. | Arşiv Bağlantısı
- ^D. Deutsch, et al. (1999). Absolute Pitch Is Demonstrated In Speakers Of Tone Languages. The Journal of the Acoustical Society of America, sf: 2267. doi: 10.1121/1.427738. | Arşiv Bağlantısı
- ^Christina S. Chin. (2003). The Development Of Absolute Pitch: A Theory Concerning The Roles Of Music Training At An Early Developmental Age And Individual Cognitive Style. Psychology of Music, sf: 155–171. doi: 10.1177/0305735603031002292. | Arşiv Bağlantısı
- ^J. R. Saffran. (2001). Absolute Pitch In Infant Auditory Learning: Evidence For Developmental Reorganization.. Developmental Psychology, sf: 74-85. doi: 10.1037/0012-1649.37.1.74. | Arşiv Bağlantısı
- ^C. K. Lau. (2004). The Acquisition Of Absolute Pitch For The Mainstreamed, Special Educational Needs And Academically Talented Under Lau Chiu Kay Music Educatherapy. The Journal of the Acoustical Society of America, sf: 2580. doi: 10.1121/1.4785301. | Arşiv Bağlantısı
- ^Bruce Chidester, et al. The Pros And Cons Of Perfect Pitch. (25 Temmuz 2015). Alındığı Tarih: 21 Mart 2023. Alındığı Yer: The Trumpet Blog | Arşiv Bağlantısı
- ^P. K. Gregersen, et al. (2013). Absolute Pitch Exhibits Phenotypic And Genetic Overlap With Synesthesia. Human Molecular Genetics, sf: 2097-2104. doi: 10.1093/hmg/ddt059. | Arşiv Bağlantısı
- İnanılmaz4

- Tebrikler!3

- Muhteşem!0

- Bilim Budur!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 12:07:48 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/14240
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0