İnsansız araç teknolojileri , yapay zeka ve otomasyonun askeri önemi...

Giriş

Günümüzde gelişmekte olan teknoloji ve yazılım ile artık insansız çalışabilen ve uzaktan kontrol edilebilen araçlar geliştirilmeye başlandı. Bir de bu araçlar artık yapay zeka ile modernize edilerek geliştiriliyor ve daha da bağımsız bir hale gelerek insan faktörünü azaltıyor.

Bu modern teknolojik gelişmeler doğal olarak askeri mühendislikte de sağlam bir yer edindi. Artık tank, uçak, gemi, radar ve gözetleme/tespit sistemlerinde insansız araçlar ve uzaktan büyük bir hassasiyet ile kontrol edilebilen, yapay zeka ile beraber kendi tespitini yapıp bilgiyi işleyebilen araçlar üretiliyor. Bu teknolojinin askeri mühendislik anlamında bazı bilindik etkileri şunlardır:

• İnsansız silahlı ve silahsız hava, kara ve deniz araçları
• İnsansız işleyebilen taretler ve tank/zırhlı araç kuleleri
• Otomatik doldurma sistemleri
• Otomatik yangın tespit ve soğutma sistemleri

baykartech

Kara Sistemleri: Tank Otomasyonu ve İnsansız Kara Araçları

Geçmişte tankların mermi yükleme işlemini doldurucu ve nişancı gerçekleştirirdi. Özellikle kafa kafaya çatışmalarda düşman, gövdenin sağlam ve eğimli olduğunun farkında olduğu için kuleyi hedef alırdı. Eğer mühimmat zırhı delerse, kulede bulunan iki veya bir mürettebat askerinin ölmesine veya ağır yaralanmasına sebep olurdu.

Mürettebat eksildiğinde bu büyük bir sorun olur. Doldurucu etkisiz hale geldiğinde makineli tüfekçi veya komutan hem doldurma görevini hem kendi görevlerini yapmaya başlar ve bu aşırı büyük bir zaman kaybına yol açar. İnsansız ve yarı otomatik kuleler, kulede fazladan mürettebat askerine ve riske gerek kalmadan doldurma işlemini otomatik olarak gerçekleştirir ve böylece tankın ağırlığı azaltılabilir.

military.com

Ancak bu tamamıyla avantaj katan bir durum değildir. Dezavantajları da bulunmaktadır:

• Kulenizde bir hasar veya arıza oluştuğunda tankın dışına çıkmadan müdahale edemezsiniz ve etseniz dahi üstün bir mühendislik bilginiz olmadan tamir edemezsiniz.
• Bu sistem yüzünden mermileri kulenin etrafına daire şeklinde sarmanız lazım; bu durumda kule delindiğinde direkt olarak mühimmatınız patlar ve tank kendi içinde patlar.

Reddit

2024-2026 döneminde insansız kara araçları (Unmanned Ground Vehicles - UGV) alanında önemli bir dönüşüm yaşanmaktadır. Rusya-Ukrayna Savaşı, insansız kara sistemlerinin ilk büyük ölçekli laboratuvarı haline gelmiştir.

U.S. Department of Defense

Örneğin Ukrayna ordusu, 2026 itibarıyla insansız kara araçlarını lojistik, keşif, mayın döşeme, yaralı tahliyesi (CASEVAC) ve doğrudan ateş desteği için kullanmaktadır. Mart 2026'da sadece bir ayda 9.000'den fazla ön cephe görevi insansız kara araçları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu sistemler, "ölüm bölgeleri" olarak adlandırılan, sürekli İHA gözetimi altındaki alanlarda insan kaybını azaltmak için kritik öneme sahiptir.

İnsansız kara araçları henüz ana muharebe tanklarının yerini tamamen almamıştır. Ancak tankların rolü İHA tehdidi karşısında dönüşmekte; "kirpi tank" (üzerine tel kafes takılmış tanklar) gibi modifikasyonlar bu adaptasyonun göstergesidir. Gelecek, dağıtık, AI destekli ve daha sarf edilebilir bir kara harp sistemine doğru ilerlemektedir.

Top War

Deniz Sistemleri: İnsansız Deniz Araçları (USV)

İnsansız deniz araçları (Unmanned Surface Vehicles - USV) alanında 2024-2026 döneminde patlayıcı bir gelişme yaşanmaktadır:

Türkiye - ULAQ SİDA:

• ARES Tersanesi ve Meteksan Savunma iş birliğiyle geliştirilmiştir
• 11 metre boy, 400 km+ menzil, 65 km/sa (35 knot) sürat
• L-UMTAS tanksavar füzesi, CİRİT 70mm lazer güdümlü füze, 12.7mm uzaktan komutalı silah sistemi
• Keşif/gözetleme (ISR), denizaltı savunma harbi (ASW), elektronik harp konfigürasyonları mevcut
• Sürü konsepti ve koordineli görev yapısı üzerine çalışmalar devam etmektedir

Defence Türk

ULAQ, Türkiye'nin ilk silahlı insansız deniz aracıdır ve sadece silahlı versiyondan ibaret değildir. Farklı görev ihtiyaçlarına yönelik çeşitli konfigürasyonlar üzerinde çalışılmaktadır:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

• ISR Versiyonu: Keşif, gözetleme, istihbarat
• ASW Versiyonu: Denizaltı savunma harbi
• Elektronik Harp Konfigürasyonu
• Sürü Konsepti: Koordineli görev yapısı

Defense Here

Diğer Önemli USV'ler:

• ABD: Sea Hunter (DARPA), Overlord USV - uzun menzilli otonom gözetleme
• Çin: JARI-USV - silahlı insansız deniz aracı
• İsrail: Protector USV - sınır devriyesi ve koruma
• İngiltere: Madfox - deneme amaçlı insansız platform

Hava Sistemleri: İHA'lar, Drone'lar ve Sürü Teknolojisi

İnsansız silahlı ve silahsız hava araçları, drone ve benzeri insansız hava araçları çağımızın en önemli savaş araçları haline gelmiştir. İnsansız olmaları gerekçesiyle çok zor ve isabetli olması gereken görevlerde kullanılırlar ve maliyetleri savaş jetlerine göre daha azdır.

Geleneksel İHA'lar (Bayraktar TB2, MQ-9 Reaper vb.) hava-hava görevleri için tasarlanmamıştır.

Ancak yeni nesil insansız savaş uçakları bu boşluğu doldurmaktadır:

• Bayraktar Kızılelma: Türkiye'nin insansız savaş uçağı, hava-hava görev kabiliyetine sahip
• Çin GJ-11 Sharp Sword: Stealth insansız savaş uçağı
• ABD Collaborative Combat Aircraft (CCA): AI destekli drone kanatçık programı, 2026'da gelişim aşamasında

emerj

2026 itibarıyla drone sürüleri, askeri doktrininin merkezine yerleşmektedir. Sürü teknolojisi, biyolojik sistemlerden (arılar, kuşlar, karıncalar) ilham alan, dağıtık yapay zeka algoritmaları kullanan, merkezi kontrol olmadan koordineli hareket edebilen drone gruplarını ifade eder.

Küresel Sürü Programları (2026):

• ABD | Replicator InitiativeABD
• ABD | Collaborative Combat Aircraft (CCA)
• Çin | Jiu Tian "Ana Gemi"
• Fransa | Pendragon Projesi
• Almanya | KITU 2
• İsveç | Saab Sürü Yazılımı
• İngiltere | MMDS (Mixed Multi-Domain Swarms)

Sürü Teknolojisinin Askeri Avantajları:

• Maliyet Etkinliği: HIMARS, Tomahawk gibi geleneksel sistemler milyonlarca dolar maliyetliyken, sarf edilebilir sürü drone'ları çok daha ucuzdur
• Savunma Baskısı: Düşman hava savunmasını bunaltma (overwhelm)
• Esneklik: Tek bir drone kaybedilse bile görev devam eder
• Dağıtık Algılama: Çoklu açıdan eş zamanlı gözetleme

Global drone sürü pazarı: 14.8 milyar $ (2025) değerindedir ve ivmesi artarak değerlenmektedir.

Drone ise çok ucuzdur ve ulaşılabilirliği kolaydır. Bir askere boyutuna bağlı olarak 4 adete kadar drone taşıttırılabilir ve kullanılabilir. Karada piyade ve zırhlı araçlara karşı şimdilik etkili olsalar bile artık ağ atan aparatlar ve tutel(kaplumbağa) tarzı tank modifiyeleri yüzünden çok uzun süre kullanılmayacaktır. Bunun sebebini önceki bir blog yazımda detaylıca açıkladım.

Anadolu Ajansı

Artık savaşlarda çatışmalar için kullanılan insansız teknolojiler sayesinde insan kaybının önüne geçiliyor (hedef alınanlar değil , hedef alanın kaybı için geçerlidir.) ve savaşlar artık savaş olmaktan çıkıyor. İleri zamanlarda havada uçan iki insansız hava aracının birbiri ile olan savaşını aşağıdan savaşan iki düşman askeri beraber oturur izler diye düşünüyorum , çünkü insansız oldukları zaman birbirleri ile girecekleri bir çatışmanın değeri yok. Sonuç olarak insansız araç ve teknolojiler askeri mühendislikte şuan çok fark yaratmaktadır , artık fazla gelişen silah teknolojileri ile de beraber insansız araçlara takılan füze sistemleri ile beraber her iş otomatiğe bağlanacak. Aracı merkezden kontrol ederek ateşlenen ve kendi hedefine kendi kilitlenip yönelen füzeleri ateşleyerek savaşılacak ki zaten bu şekilde "savaşılıyor".

ASIATIMES

Radar , gözlem ve tespit konusunda yapay zekanın bize askeri alanda faydası müttefik asker ile düşman askeri ayırt etmek konusundaki başarısı olacaktır.

Yazımın sonunda küçük bir not düşmek isterim , böyle gelişmiş askeri teknolojileri ülkeler henüz yarısını bile birbirine karşı kullanmadan zaten nükleer silahlara başvurulacaktır. Yani ilk endişeniz bu araçlar olmasın , iyi günler diler ve yazımı okuduğunuz için teşekkür ederim.