:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2F925d9f08-4771-401e-85a0-e225bd925b58.jpeg)
Bilinç Evrimleşir mi? Maslow’un Piramidi ile Katmanlı Bilinç Modeli Arasında Çarpıcı Bir Paralellik
:sharpen(0.5,0.5,true)/content%2F9f7c9e5c-593e-47e6-9c7d-266b4c834a26.jpeg)
Karşılaştırma diyagramı
- Blog Yazısı
Bu yazı, bireysel bilinç modelleri ve evrimsel psikoloji üzerine özgün bir düşünce denemesidir.
Giriş
Bilinç nedir?
Zihinsel süreçlerimizin bir sonucu mu, yoksa evrenin derinliklerinden gelen kuantum bir fenomen mi? Bu sorular, insanlık tarihinin en karmaşık meselelerinden biridir. Ben bu yazıda, kendi geliştirmekte olduğum Katmanlı Bilinç Modeli ile tanıdık bir yapı olan Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi arasında dikkat çekici bir paralellik kuracağım.
Bu paralellik sadece sezgisel değil; hem evrimsel biyoloji hem de bilinç kuramları açısından yeni bir bakış açısı da sunuyor olabilir.
Bilinç Sabit mi, Evrimleşen mi?
Bilinç genellikle sabit bir olgu olarak ele alınır. Ancak hayvanların dünyayı algılama biçimiyle insanlarınki arasında bariz farklar vardır. Örneğin, bir köpek sevgi hissedebilir ama "hayatının anlamını" sorgulamaz. Bu fark, sadece bilişsel düzeyde değil, bilinç düzeyinde de bir evrimsel sıçramaya işaret ediyor olabilir.
Benim modelime göre:
Bilinç, kuantum düzeydeki bir fenomenin, evrimsel süreçle gelişen beyin yapıları içinde ortaya çıkardığı bir sonuçtur.
Yani bilinç, evrenin her yerinde pasif halde bulunan bir potansiyelin, yalnızca yeterince gelişmiş sinir sistemleri tarafından işlenip deneyim haline dönüştürülmesiyle ortaya çıkar. Ve bu süreç evrimle gelişir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Maslow’un Piramidi ile Katmanlı Bilincin Buluşması
Aşağıdaki tablo, Maslow’un ihtiyaç hiyerarşisi ile bilinç katmanlarının nasıl örtüştüğünü göstermektedir:
:sharpen(0.5,0.5,true)/content%2F1b96b082-0b19-4fe5-89a3-e662b2758f1d.png)
Bu benzerlik bize şunu söylüyor:
Bilinç, sadece hayatta kalmakla kalmaz; kendini, başkalarını ve evreni anlamaya doğru evrimleşir.
Sonuç: Evrimsel Bilinç Nereye Gidiyor?
Bilinç, evrenin bir sonucu değil, evrimin içinde olgunlaşan bir çiçek gibi düşünülebilir. Beyin yapıları geliştikçe, daha üst bilinç katmanları da açığa çıkıyor. Bu, insan türünün neden anlam arayışında olduğunu ve neden diğer hayvanların bu tür bir sorgulama yapmadığını açıklayabilir.
Bu yazıda ortaya koyduğum model, bir bilimsel teori değil; gözleme dayalı, disiplinler arası bir düşünce denemesi. Ancak Maslow’un klasik psikolojik modeliyle, bilinç düzeylerini paralel biçimde eşleştirmek; bilinç üzerine daha bütüncül düşünmemizi sağlayabilir.
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
-
0
- ^ Maslow, A. H.. Maslow, A. H. (1943). A Theory Of Human Motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.. (1 Temmuz 1943). Alındığı Tarih: 27 Temmuz 2025. Alındığı Yer: American Psychological Association. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/02/2026 03:59:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/21122
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
Öğrenmek İmkansızdır !
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F5f0ec6eee14db8036bcccf9a4d2dd16e.jpeg)
Vantablack Nedir? Bir Boya Nasıl "Siyahtan Bile Siyah" Olabilir?
:sharpen(0.5,0.5,true)/profile%2F4e159549-de70-4eb6-aa83-e1b71f72865c.jpeg)
Kapımıza Dayanan Tehlike
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F8f37149040c1011beb5b2a66606d336b.jpeg)
NEDİR ŞU MAYMUNLARDAN ÇEKTİĞİMİZ!
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F21d7caaa1c1611027adc7ac5fc02ea5d.jpeg)
Toplumların Sayma Sistemleri Üzerine
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2F8d4eb8d5f0a1dddc84277284b430b73b.jpeg)
Love Bombing
:sharpen(0.5,0.5,true)/old%2Fprofile_images%2Fff9c903072be84e4b5ecd2d25b62f7bb.jpeg)
:sharpen(0.5,0.5,true)/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)