Bir Ömür Boyu Bir Fantezi Peşinde Koşmak: Darwin, Kendi Teorisine Güvenmiyor Muydu?
Bir Ömür Boyu Bir Fantezi Peşinde Koşmak: Darwin, Kendi Teorisine Güvenmiyor Muydu?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bilim, evrim ve ilerleme düşmanı kaynakları inceleyecek olursanız (bilmiyoruz neden böyle bir şey yapar bir insan ama), Darwin'den alıntılanan şu cümleyi görmeniz mümkündür:

"Sık sık üzerime soğuk bir ürperti geliyor ve kendi kendime bütün hayatımı bir fanteziye adayıp adamadığımı soruyorum."

A ha! İşte ispatladık! Doğal Seçilim yok, evrim yalan, Darwin soytarı! Kendisi bile kendi açıklamasına güvenmiyor! Ha ha!

Yok öyle bir şey... İzah edelim:

Mantıkta, çeşitli kelimeleri veya cümleleri bu şekilde bağlam dışında alıp kullanmaya "Cımbızlama Safsatası" denmektedir. Amaç, cımbızlanan kısmın verdiği hatalı düşünceyi, genel görüş veya gerçekmiş gibi sunmaya çalışmaktır. "Cümleleri bağlam dışı kullanma" gibi de düşünülebilir. 

Burada yapılan da tam olarak budur. Yukarıdaki cümle, Charles Darwin tarafından 23 Kasım 1859'da, yani Türlerin Kökeni'nin basılmasından sadece 1 gün önce, Dünyaca ünlü jeolog ve Darwin'in yakın dostu Charles Lyell'e gönderdiği bir mektuptan alıntıdır. Mektupta Darwin, Lyell'in Darwin tarafından ileri sürülen değişim fikrini kabul etmesinden ötürü hoşnutluğunu şu sözcüklerle dile getirmektedir:

"Yeni baskınızda değişim [modifikasyon] doktrinini kabul etmeye karar vermenizi memnuniyetle karşılıyorum. Çalışmamın başarısı için hiçbir şeyin sizin kabulünüzden daha önemli olmayacağına ikna olmuş bulunmaktayım. Size hürmetlerimi sunarım. Bir soru işaretinin öteki tarafında bulunduğunu ispatlamış bir usta olarak, fikrinizi istemli bir şekilde değiştirmeniz, sanıyorum ki bilim tarihinde eşi pek de bulunmayan bir gerçektir."

Görülebileceği gibi, Darwin'in çağının büyük insanlarını evrimsel değişim fikrine (o zamanlar "modifikasyon" denmekteydi "evrim" yerine) ikna etmeyi başarması, kendisini fazlasıyla heyecanlandırmakta ve umutlandırmaktadır. Bu, oldukça anlaşılırdır. Zira gencecik bir bilim insanı olarak çağının saygın bilim insanları tarafından kabul görme, onları sadece bilim-temelli verileriyle tamamen aksi yöndeki inanışlardan koparıp bilimsel tarafa çekmeyi başarma çok büyük başarılardır. 

Şimdi gelelim bilim düşmanlarının çarpıtmasına... Yazımızın başında alıntıladığımız cümlenin geçtiği kısma geldik. Tam çevirisini verelim:

"Kendime gelecek olursam, şunun için derinden mutluluk duyduğumu belirtmek isterim: Ne çok sayıda insanın yıllarca bir illüzyonun peşinden gittiğini düşününce içime bir ürperti geliyor. Ve kendime soruyorum: Hayatımı bir fanteziye adamış olabilir miyim? Ama siz ve Hooker gibi gerçeği araştıranların tamamen hatalı olamayacağının ahlaki olarak imkansız olduğunu görüyorum ve dolayısıyla içim rahatlıyor."

Görülebileceği gibi, "cımbızlama safsatası" sayesinde bilim düşmanları kendi sanrılı görüşlerini Darwin üzerinden pazarlamaya çalışmaktadır. Sanki Darwin kendinden emin değilmiş, teorisinin bir "fantezi" olduğunu düşünüyormuş gibi bir izlenim yaratılmaktadır. Bu sayede "Darwin bile kendi iddiasına inanmıyordu, siz neden inanıyorsunuz?" gibi bir başka safsatanın sınırlarına çekerek algı manipülasyonu hedeflenmektedir. Lakin Darwin'in mektubunun geneline bakıldığında, bir pozitiflik ve umutla dolu olduğu görülmektedir.

Darwin, bu noktadan sonra kendi çağının bilim düşmanlarına şu sözlerle yüklenmektedir:

"Bir süredir düşünüyorum ki, belki de doğal seçilim doktrininin sizin çalışmalarınıza zarar verip vermeyeceği konusu nedeniyle ateist vs. olduğum iddia edilerek benden böylesine nefret edilmektedir. Ama umuyorum ve sanmıyorum ki, hatırlayabildiğim kadarıyla, bağnazlık virüsü ilk kabahatlide harcanmaktadır. Onun fikirlerini benimseyenler, bilge ve neşeli bağnazlar tarafından, yalnızca sanrıları dolayısıyla acınanlardır."

Bu noktadan sonraysa köpeklerin evrimsel kökeniyle ilgili bir paragraf bulunmaktadır. Konuyla ilgisi olmadığı için bu kısımdan söz etmeyeceğiz. Sonrasında ise Darwin, şu sözlerle mektubunu bitirmektedir:

"Kitabıma gösterdiğin ve bana cömertçe sunduğun tüm gayretlerin ve ilgin için, en sıcak ve arkadaşça bir biçimde sana teşekkür ederim. Ve ben, sevgili Lyell, senin halen aşıkane bir dostun ve öğrencin olarak kalmaktayım."

Görülebileceği üzere, Darwin ve Lyell arasındaki mektuplaşmanın zerafeti karşısında, bilim düşmanlarının zehirli retoriği daha da tezat bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Bazı insanların bilime, aydınlanmaya, ilerlemeye ve gelişmeye karşı duyduğu nefret, onların hayat biçimlerini ve toplumsal manipülasyon araçlarını belirlemektedir. Kendimizi bilimsel gerçekler konusunda eğiterek ve her duyduğumuz iddianın kaynağını elimizden geldiğince güvenilir kaynaklardan araştırarak, bu seviyesiz ve tehlikeli saldırıların yanlış kanılara kapılmamıza neden olmasına engel olabiliriz.

 

Teşekkür: Beyza Yavuz

Kaynak: Classic Literature, Darwin

Akademik Camia ve Kurtlar Sofrası

Mayo Clinic ve Yüz Ameliyatı

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim