"Gençlik Pınarı" Olarak Görülen Telomer ve Telomeraz Enziminin Sırları Aralanıyor!

Arizona State Üniversitesi’nden Profesör Julian Chen’in yürüttüğü ve Nature Structure and Molecular Biology dergisinde yayınlanan araştırmaya ait bu resim bir kromozom üzerinde bulunan telomerleri ve onlar için gerekli birbirinden farklı bileşenleri gösteriyor.

Arizona State Üniversitesi’nden bilim insanlarıyla Şangay’da bulunan Çin Bilim Akademisi’nden meslektaşlarının işbirliğiyle yapılan ve bugün yayınlanan bu çalışma sayesinde, telomeraz enzimini ilk defa bu kadar detaylı inceleme fırsatı bulabiliyoruz. Bu sayede de gençlik pınarının sırrı çözülebilir.

Telomerler ve telomeraz enzimi, yaşlanma ve kanserle olan ilişkisi yüzünden sağlık haberlerinin uzun süredir gündeminde bulunuyor. Telomerler, kromozomların uçlarında bulunurlar ve genetik bilgilerimizi koruyan DNA’ya esneklik katarak hücrenin bölünmesini mümkün kılarlar. Bu yapılar aynı zamanda; ‘Nasıl yaşlanıyoruz?’ ve ‘Nasıl kansere yakalanıyoruz?’ soruları hakkında bazı ipuçları içeriyor.

Kromozomların ucunda bulunan telomer ile ayakkabı bağcıklarının plastik uçları arasında bir benzerlik kurabiliriz; telomerler kromozom uçlarının çarpışmasını ve birbirine yapışmasını önleyerek genetik bilgilerimizin yok olmasının veya karışmasının önüne geçmiş olurlar.

Hücrelerimizin bölünmesi her seferinde telomerlerinin kısalmasına neden olur. Telomerler çok kısa hale geldiğinde, hücre bölünemez ve aktivitesi durur veya ölür. Bu kısalma süreci yaşlanma, kanser ve yüksek seviyede ölüm riski ile ilişkilendirilir. Başlangıçtaki telomer uzunluğu ise kişiden kişiye değişebilir. Açıkça görülüyor ki uzunluğu önemli!

Arizona State Üniversitesi’nden kimya ve biyokimya alanlarında profesör olan aynı zamanda makalenin başyazarlarından Julian Chen şöyle söylüyor: 

Telomeraz enzimi, telomerin sürekliliği ve genomun bütünlüğü açısından çok önemlidir. Telomerazın fonksiyonunu bozan mutasyonların, telomerin kısalması ve genomun kararsızlığından kaynaklanan hastalıklarla bir ilişkisi olduğunu zaten biliyoruz.

Chen şöyle devam ediyor:

Gelişen medikal tekniklere rağmen telomeraz enziminin en önemli bölümlerinin yapısı tam olarak anlaşılabilmiş değil. Bu çalışma sayesinde, ilk defa, omurgalılarda bulunan telomeraz enzimindeki protein-RNA arasındaki etkileşimi bu denli yakından inceleme şansımız olduğu için oldukça heyecanlıyız.