Aslanlar ve Sırtlanlar Arasındaki İlişkiyi Yanlış mı Biliyoruz?

Sırtlanları düşündüğümüzde birçoğumuzun zihninde, popüler kültürün ve örneğin Aslan Kral çizgi filminin etkisiyle, yalnızca aslanların peşinden gidip onların av artıklarıyla beslenen fırsatçı hayvanlar canlanabilir. Fakat yürütülen yeni bir araştırma, kafamızdaki bu klasik tablonun gerçeği yansıtmadığını gösteriyor.

GPS Verileri Hangi Ezberi Bozdu?

Namibya ve Botsvana'da hayvanlara taktıkları GPS tasmalarıyla hareketleri izleyen bilim insanları, yaygın kanının aksine sırtlanların aslanları değil, aslanların (özellikle de erkek bireylerin) sırtlanları takip ettiğini belirledi. Frontiers in Ethology dergisinde yayımlanan bulgular, bu iki yırtıcı tür arasındaki ilişkinin uzun süredir inanıldığından çok daha karmaşık olduğunu ortaya koyuyor.

Araştırma kapsamında 17 aslan ve 14 sırtlana takılan gelişmiş takip tasmaları; gündüzleri 5 dakikada bir, geceleri ise 30 dakikada bir GPS sinyali gönderdi. Bu sayede araştırmacılar, iki türün 17.500 kilometrekarelik devasa bir alandaki hareketlerini ayrıntılı olarak izleme imkânı buldu. KwaZulu-Natal Üniversitesinden Dr. Nancy Barker, yüksek lisans tezinde kahverengi sırtlanları inceledikten sonra aslan ve sırtlan ilişkisinde görünenden fazlası olduğunu düşünerek bu kapsamlı çalışmayı başlattı.

Erkek ve Dişi Aslanlar Sırtlanlara Nasıl Yaklaşıyor?

Çalışma boyunca kaydedilen binlerce etkileşimi mercek altına alan araştırmacılar, erkek aslanların sürekli ve kararlı bir biçimde sırtlanlara doğru yaklaştığını saptadı. Sırtlanlar ise erkek bir aslan yaklaştığında hızla geri çekiliyor ve kimi zaman bu kaçış kilometrelerce sürüyordu. Ancak dişi aslanların sırtlanlara karşı sergilediği tutumun çok daha kararsız ve değişken olduğu gözlemlendi.

Sırtlanların aslanların avlarından beslendiği gerçeği bütünüyle asılsız değil; sırtlanlar yakaladıkları fırsatları değerlendirmekten geri durmuyor. Nitekim incelenen ekosistemlerde sırtlanların dişi aslanların avlarını başarıyla ele geçirdiği anlar kaydedildi. Barker durumu şöyle açıklıyor:

Sırtlanlar aslanların avlarından gerçekten de yararlanıyor, bu ünü hak ediyorlar ve incelediğimiz her iki ekosistemde de dişi aslanların avlarını başarıyla aldıklarını gördük. Ancak bir av alanına çekilmek, bir aslanın yanında güvende olmak anlamına gelmiyor.

Yırtıcı Popülasyonlarının Azalması Neleri Tehdit Ediyor?

Yürütülen çalışma aslanların sırtlanlara tam olarak neden yaklaştığını araştırmamış olsa da bilim insanları bazı olası gerekçeler üzerinde duruyor. Barker, erkek aslanların rakiplerine karşı merak duyuyor olabileceğini veya üstünlük kurmak istediklerini tahmin ediyor; ayrıca sırtlanların hareketlerini izleyerek avların nerede bulunabileceğine dair ipuçları topluyor olabileceklerini düşünüyor.

Elde edilen bulgular, en iyi bilinen ve yakından izlenen türlerde bile doğaya dair ne kadar temel davranışları gözden kaçırabildiğimizi gözler önüne seriyor. Barker, araştırmanın hem bugüne kadar nelerin fark edilmediği hem de gelecekte nelerin kaçırılabileceği konusunda kendisini hayrete düşürdüğünü belirterek şu uyarıda bulunuyor:

En iyi bilinen türlerde bile bu kadar temel bir olgu bugüne kadar fark edilemediyse dünya genelinde baskı gören ve doğal yaşam alanlarından silinen yırtıcılar hakkında hâlâ bilmediğimiz nelerin olduğunu bir düşünün. Bir etçil popülasyonu her yok edildiğinde bilimin henüz belgeleyemediği davranışları ve ekolojik ilişkileri de kalıcı olarak kaybediyoruz.

Bu çarpıcı veriler, yaban hayatını korumanın yalnızca türlerin sayıca varlığını sürdürmesinden ibaret olmadığını; aynı zamanda aralarındaki henüz keşfedilmemiş karmaşık ekolojik bağları korumak anlamına geldiğini de bizlere bir kez daha hatırlatıyor.