Antik Keçi Ürini ve Anadolulu Erken Çiftçilerinin Sürüleri Evcilleştirmesi

Antik Keçi Ürini ve Anadolulu Erken Çiftçilerinin Sürüleri Evcilleştirmesi Pixabay
Yazar Angus Chen
1 dakika
1,639 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

İç Anadolu'da bulunan Türkiye'deki en eski yerleşimlerden biri olan Aşıklı Höyük'te, taş aletlerin ve çöplerin yanında bu köyde 10 bin yıl önce yaşamış olan insanların - ve keçilerin - dışkıları ve idrarlarına ait kalıntılar da bulunmakta. Gübre, yakıt ve inşaat malzemesi olarak kullanılırken, idrardan gelen tuzlar, çökelti tabakaları olarak köyün altında günümüze kadar korundu. Şu anda ise, arkeologlar bu tuzları kullanarak, 500 yıllık kısmi evcilleştirmenin de uygulandığı köyün 1000 yıllık tarihini yeniden canlandırmaya çalışıyorlar.

Normalde ürin tuzlarına bakmak arkeologlar arasında çok yaygın olmasa da İç Anadolu'nun kuru iklimi ve eski yapıların sıvalı zeminlerinin altındaki toprağı koruması, Aşıklı Höyük'te bu tür bir çalışmayı olası hale getirdi.

Yapılan çalışmalar sonucunda, köyde, günümüzden 10450 - 9450 yıl önce bu köyü yaşam alanı edinmiş, insan ve insan olmayan memelilere ait idrar tuzu örnekleri elde edildi. Araştırıcılar, her tabakada bulunan ev sayısına göre ne kadar insan idrarı üretilmiş olabileceğine dair bir hesaplama yaptılar, kalanlarının ise köy civarında yaşayan koyun ve keçilere ait olması gerektiğini düşündüler.

İnsanların göçebe avcı-toplayıcılığı bırakmaya başladığı köyün ilk birkaç yüz yılında, ek idrar tuzu oranının oldukça az, sadece birkaç hayvana ait olabilecek kadar olduğu gözlendi. Fakat sonraki 400 yılda, koyun ve keçilerin köy çevresinde yaşamaya başlamasıyla ek idrar tuzu oranının 10 katına çıktığı görüldü.

Reklamı Kapat

İnsanların sürülerini köyün sınırlarına kadar taşıdığı, başlangıcı günümüzden önce yaklaşık 9900 yıl öncesine tarihlenen en geç tabakada, koyun ve keçi nüfusunun, köyün tahmin edilen insan nüfusu olan 500-1000'den daha fazla olduğu tespit edildi.

Bulgular, Anadolu'nun erken köylülerinin, birkaç hayvanı yakalamaktan, yarı evcil hayvan sürülerini gütme ve yetiştirme davranışına yavaş bir şekilde geçişlerine dair bir ipucu veriyor.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 3
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • J. T. Abell, et al. (2019). Urine Salts Elucidate Early Neolithic Animal Management At Aşıklı Höyük, Turkey. Science Advances. | Arşiv Bağlantısı
  • Angus Chen. Ancient Goat Urine Reveals How Anatolian Farmers Began To Domesticate Their Herds. (25 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2019. Alındığı Yer: Science Magazine | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/05/2021 10:33:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7768

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kanser
Balina
Avcı
İklim Değişimi
Skeptisizm
Habercilik
Alzheimer
Ornitoloji
Video
Endokrin Sistemi
Canlı Cansız
Entropi
Genler
Bağışıklık Sistemi
Yumurta
Oksijen
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Yörünge
Nöron Hücresi
Sars
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Coğrafya
Eşcinsellik
Dağılım
Astrobiyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın