Bu yazı, Science Magazine isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İç Anadolu'da bulunan Türkiye'deki en eski yerleşimlerden biri olan Aşıklı Höyük'te, taş aletlerin ve çöplerin yanında bu köyde 10 bin yıl önce yaşamış olan insanların - ve keçilerin - dışkıları ve idrarlarına ait kalıntılar da bulunmakta. Gübre, yakıt ve inşaat malzemesi olarak kullanılırken, idrardan gelen tuzlar, çökelti tabakaları olarak köyün altında günümüze kadar korundu. Şu anda ise, arkeologlar bu tuzları kullanarak, 500 yıllık kısmi evcilleştirmenin de uygulandığı köyün 1000 yıllık tarihini yeniden canlandırmaya çalışıyorlar.

Normalde ürin tuzlarına bakmak arkeologlar arasında çok yaygın olmasa da İç Anadolu'nun kuru iklimi ve eski yapıların sıvalı zeminlerinin altındaki toprağı koruması, Aşıklı Höyük'te bu tür bir çalışmayı olası hale getirdi.

Yapılan çalışmalar sonucunda, köyde, günümüzden 10450 - 9450 yıl önce bu köyü yaşam alanı edinmiş, insan ve insan olmayan memelilere ait idrar tuzu örnekleri elde edildi. Araştırıcılar, her tabakada bulunan ev sayısına göre ne kadar insan idrarı üretilmiş olabileceğine dair bir hesaplama yaptılar, kalanlarının ise köy civarında yaşayan koyun ve keçilere ait olması gerektiğini düşündüler.

İnsanların göçebe avcı-toplayıcılığı bırakmaya başladığı köyün ilk birkaç yüz yılında, ek idrar tuzu oranının oldukça az, sadece birkaç hayvana ait olabilecek kadar olduğu gözlendi. Fakat sonraki 400 yılda, koyun ve keçilerin köy çevresinde yaşamaya başlamasıyla ek idrar tuzu oranının 10 katına çıktığı görüldü.

İnsanların sürülerini köyün sınırlarına kadar taşıdığı, başlangıcı günümüzden önce yaklaşık 9900 yıl öncesine tarihlenen en geç tabakada, koyun ve keçi nüfusunun, köyün tahmin edilen insan nüfusu olan 500-1000'den daha fazla olduğu tespit edildi.

Bulgular, Anadolu'nun erken köylülerinin, birkaç hayvanı yakalamaktan, yarı evcil hayvan sürülerini gütme ve yetiştirme davranışına yavaş bir şekilde geçişlerine dair bir ipucu veriyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Çeviri Kaynağı: Science Magazine
  • J. T. Abell, et al. (2019). Urine Salts Elucidate Early Neolithic Animal Management At Aşıklı Höyük, Turkey. Science Advances.
  • Angus Chen. Ancient Goat Urine Reveals How Anatolian Farmers Began To Domesticate Their Herds. (2019, Nisan 25). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2019. Alındığı Yer: Science Magazine

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder