Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Antik Keçi Ürini ve Anadolulu Erken Çiftçilerinin Sürüleri Evcilleştirmesi

Antik Keçi Ürini ve Anadolulu Erken Çiftçilerinin Sürüleri Evcilleştirmesi Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Magazine isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İç Anadolu'da bulunan Türkiye'deki en eski yerleşimlerden biri olan Aşıklı Höyük'te, taş aletlerin ve çöplerin yanında bu köyde 10 bin yıl önce yaşamış olan insanların - ve keçilerin - dışkıları ve idrarlarına ait kalıntılar da bulunmakta. Gübre, yakıt ve inşaat malzemesi olarak kullanılırken, idrardan gelen tuzlar, çökelti tabakaları olarak köyün altında günümüze kadar korundu. Şu anda ise, arkeologlar bu tuzları kullanarak, 500 yıllık kısmi evcilleştirmenin de uygulandığı köyün 1000 yıllık tarihini yeniden canlandırmaya çalışıyorlar.

Normalde ürin tuzlarına bakmak arkeologlar arasında çok yaygın olmasa da İç Anadolu'nun kuru iklimi ve eski yapıların sıvalı zeminlerinin altındaki toprağı koruması, Aşıklı Höyük'te bu tür bir çalışmayı olası hale getirdi.

Yapılan çalışmalar sonucunda, köyde, günümüzden 10450 - 9450 yıl önce bu köyü yaşam alanı edinmiş, insan ve insan olmayan memelilere ait idrar tuzu örnekleri elde edildi. Araştırıcılar, her tabakada bulunan ev sayısına göre ne kadar insan idrarı üretilmiş olabileceğine dair bir hesaplama yaptılar, kalanlarının ise köy civarında yaşayan koyun ve keçilere ait olması gerektiğini düşündüler.

İnsanların göçebe avcı-toplayıcılığı bırakmaya başladığı köyün ilk birkaç yüz yılında, ek idrar tuzu oranının oldukça az, sadece birkaç hayvana ait olabilecek kadar olduğu gözlendi. Fakat sonraki 400 yılda, koyun ve keçilerin köy çevresinde yaşamaya başlamasıyla ek idrar tuzu oranının 10 katına çıktığı görüldü.

İnsanların sürülerini köyün sınırlarına kadar taşıdığı, başlangıcı günümüzden önce yaklaşık 9900 yıl öncesine tarihlenen en geç tabakada, koyun ve keçi nüfusunun, köyün tahmin edilen insan nüfusu olan 500-1000'den daha fazla olduğu tespit edildi.

Bulgular, Anadolu'nun erken köylülerinin, birkaç hayvanı yakalamaktan, yarı evcil hayvan sürülerini gütme ve yetiştirme davranışına yavaş bir şekilde geçişlerine dair bir ipucu veriyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • J. T. Abell, et al. (2019). Urine Salts Elucidate Early Neolithic Animal Management At Aşıklı Höyük, Turkey. Science Advances. | Arşiv Bağlantısı
  • Angus Chen. Ancient Goat Urine Reveals How Anatolian Farmers Began To Domesticate Their Herds. (25 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2019. Alındığı Yer: Science Magazine | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/11/2020 15:08:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7768

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Biyokimya
Hayvan Davranışları
Diş Sorunları
Parazit
Su
Balık
Farmakoloji
Kozmoloji
Rna
Uçma
Sars Virüsü
Mit
Elektron
Biyografi
Hastalık
Köpekler
Kütle
İnsan
Protein
Matematik
Yılan
Beslenme Bilimi
Felsefe
Makroevrim
Tedavi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsan aklının işleyebileceği en derin günah, kanıtı olmayan şeylere inanmaktır.”
Thomas Huxley
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol