Fizikte sigma (σ), kendi başına bir anomali değil, istatistiksel bir ölçümün standart sapmasıdır. Bir deneyde veya gözlemde elde edilen sonucun rastgele bir arka plan gürültüsünden mi kaynaklandığını yoksa fiziksel bir gerçekliğe mi işaret ettiğini anlamamızı sağlar. Dolayısıyla her sigma bir anomali anlamına gelmez, sapmanın ne kadar sıra dışı ve güvenilir olduğunu belirleyen şey sigmanın katsayısıdır.
Bunu hayal edebiliyor musunuz, 1 sigma dediğimiz şey normal Gauss dağılımında o kadar sıradandır ki verilerimizin yaklaşık yüzde 32 gibi devasa bir kısmı zaten doğal olarak bu aralığın dışına taşar. Yani 1 sigma veya 2 sigma seviyesinde bir sapma gördüğünüzde bu çoğunlukla dedektörün rastgele bir kıpırdanması, fotometrik gürültü ya da basit bir şans faktörüdür. 2 sigma seviyesinde bile rastlantısal bir dalgalanma olasılığı kabaca yirmide birdir. Eğer her 2 sigmaya heyecanlanıp yeni bir fizik ya da yepyeni bir parçacık bulduk deseydik, her hafta yeni bir evren modeli ilan etmek zorunda kalırdık.
Fizikte işler 3 sigma ile ciddileşmeye başlar. Bu seviye genellikle bir ipucu veya güçlü bir kanıt olarak adlandırılır çünkü rastgele bir dalgalanmanın böyle bir sinyal üretme olasılığı binde birden azdır. Fakat parçacık fiziğinde veya kütleçekimsel dalga avına çıktığımız hassas deneylerde çıta çok daha acımasızdır. Aradığımız şey kesinlikle 5 sigma olmak zorunda. 5 sigma, gözlenen sinyalin rastgele bir arka plan dalgalanması olma olasılığının yaklaşık 3,5 milyonda 1 olması demektir. İŞTE GERÇEK ALTIN STANDART BUDUR! Çünkü devasa dedektörlerle milyarlarca veri noktasını taradığınızda, istatistikte Look Elsewhere Effect dediğimiz başka yere bakma etkisi devreye girer. O kadar çok enerji kanalına ve frekansa aynı anda bakarsınız ki tamamen tesadüfen 3 sigma büyüklüğünde hayalet sinyaller yakalama ihtimaliniz fırlar.
Uçsuz bucaksız ve insanı dehşete düşüren büyüklükteki bu evrende, kendi minik sensörlerimizle kozmosun fısıltılarını yakalamaya çalışırken varoluşsal bir yanılgıya düşmek an meselesidir. Bilim tarihi, 3 sigma seviyesinde parlayıp daha fazla veri toplandığında bir anda buharlaşan heves kırıcı anomali mezarlıklarıyla doludur. Bu yüzden 5 sigma seviyesini görmeden hiçbir fizikçi keşif ilan etmez. Sigma yalnızca bir cetveldir, 5 sigma ise evrenin bize gerçekten yeni bir şey fısıldadığının matematiksel mühürüdür.
Kaynaklar
-
L. Lyons. Discovering The Significance Of 5 Sigma. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı