Evet, mıknatısı fiziksel olarak çevirmeden kutupları ters çevirmek mümkün. Bunun için mıknatısın içindeki manyetik alanlanmayı (mıknatıslanma yönünü) değiştirmek gerekir. Kutup, malzemenin geometrisine değil, içindeki manyetik momentlerin hangi yöne dizildiğine bağlıdır.
Yöntemin temeli şu: Kalıcı mıknatıs, manyetik momentlerin büyük ölçüde aynı yönde hizalandığı bir malzemedir. Bu hizayı bozacak kadar güçlü ve ters yönlü bir dış alan uygularsan, momentler yeni alana göre yeniden dizilir. Gereken alan şiddetine koersivite denir. Malzemeye göre çok değişir: alnico gibi "yumuşak" mıknatıslar nispeten kolay, neodim (NdFeB) ve samaryum-kobalt gibi malzemeler çok daha yüksek alan ister. Pratikte bu, bir bobinden kısa süreli ve çok yüksek akım darbesi geçirerek yapılır. Mıknatıs yerinde durur, sadece kutupları değişir.
Bunun gerçek mühendislik kullanımı da var. Sakai ve arkadaşlarının önerdiği tersinir çıkıntılı kutuplu kalıcı mıknatıslı motor, mıknatıslanmayı hızlı bir akım darbesiyle değiştirerek farklı hız aralıklarında verimli çalışmayı hedefliyor. Aynı fikir, değişken mıknatıslanmalı makinelerde de geçerli.
Isıtarak da kutupları sıfırlayabilirsin ama bu pek kontrollü bir yol değil. Curie sıcaklığının üstünde (demir için yaklaşık 770 °C) malzeme ferromanyetikliğini kaybeder. Soğurken ortamdaki alana göre yeniden hizalanır. Yani kutup yönünü dış alan belirler, ama mıknatısın gücü genelde düşer. Neodimde ise Curie sıcaklığına çıkmadan çok daha önce kalıcı kayıplar başlar.
Laboratuvar tarafında daha egzotik yöntemler de araştırılıyor. Örneğin Davies ve arkadaşlarının Nature'daki çalışması, ultra hızlı lazer darbeleriyle uyarılan örgü titreşimlerinin (fononların) bir heteroyapının manyetik durumunu kalıcı biçimde tersine çevirebildiğini gösterdi. Bu, günlük mıknatıs için değil, veri depolama gibi uygulamalar için ilginç bir yön.
Özetle: elinle çevirmene gerek yok, ama ters alan, ısı ya da başka bir etkiyle malzemenin içini yeniden düzenlemen gerekiyor. Evde bunu denemek pek tavsiye edilmez, çünkü güçlü bir darbe alanı üretmek ciddi akım ve güvenlik gerektirir.
Kaynaklar
-
Kazuto Sakai vd.. A Permanent Magnet Motor With Reversible Salient Poles. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Carl S. Davies vd.. Phononic Switching Of Magnetization By The Ultrafast Barnett Effect. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı