hayır, grafoloji bir bilim değil, sözde bilim. grafoloji "deney ve gözleme dayanıyor" diye bilim sayılmıyor çünkü bilim, gözlem yapmakla değil, yaptığı iddiaları sınanabilir kılmakla ve sınandığında ayakta kalmakla ilgili. grafoloji bu sınavı defalarca verdi ve kalamadı.
bir alanın bilim sayılması için kabaca şunlar gerekir:
- Yanlışlanabilir iddialar: "şu el yazısı özelliği şu kişilik özelliğiyle ilişkilidir" gibi net, test edilebilir bir önerme olmalı ve yanlış çıkabilmeli.
- Kontrollü ve tekrarlanabilir test: başka araştırmacılar aynı yöntemle aynı sonucu bulabilmeli. Değerlendiricinin yazı sahibi hakkında önceden bilgisi olmamalı, yoksa içerikten ya da bağlamdan ipucu yakalar.
- Geçerlik ve güvenirlik: ölçüm gerçekten ölçmek istediği şeyi ölçmeli (geçerlik) ve farklı değerlendiriciler aynı yazıdan benzer sonuca varmalı (güvenirlik).
- Kanıt karşısında düzeltme: olumsuz sonuçlar teoriyi değiştirmeli, yok sayılmamalı.
grafoloji bunların hepsinde sorunlu. kontrollü çalışmalarda grafologların kişilik ya da iş performansı tahminleri şansın anlamlı biçimde üzerine çıkmıyor. bir kısım olumlu görünen sonuç da yazının içeriğinden (kişi kendinden bahsediyorsa, mesleğini yazıyorsa) kaynaklanıyor, el yazısının biçiminden değil. kişilik ölçümünde bu iş için geliştirilmiş, geçerliği gösterilmiş araçlar varken el yazısı bunlara hiçbir katkı yapmıyor. ayrıca "evrensel çıkarım" iddiası da tutmuyor, değerlendiriciler arası tutarlılık düşük.
sizin gördüğünüz çelişkili kaynakların nedeni de bu. "bilimdir" diyenler genelde grafolojiyi savunan, kendi içinden yazılmış metinler ya da disiplinlerarası görünmek isteyen felsefi anlatılar. "bilim değildir" diyenler ise doğrudan geçerlik çalışmalarını inceleyen derlemeler. iki taraf eşit ağırlıkta değil.
ayrımı şöyle yapmak gerekir. el yazısının kendisi araştırılabilir. örneğin Parkinson hastalığında yazının küçülmesi (mikrografi), disgrafi ya da motor kontrol bozuklukları nörolojide gerçekten çalışılan konular. ama bu, yazı biçiminden karakter okumaya hiçbir meşruiyet kazandırmıyor. biri nörolojik bir belirtiyi ölçmek, öbürü "kapalı o harfi yapan insan içine kapanıktır" demek.
sonuç olarak, grafolojiyi işe alımda ya da kişilik değerlendirmesinde karar aracı olarak kullanmak savunulamaz. en fazla, kimseyi etkilemeyen bir sohbet konusu olarak ele alınabilir.
Kaynaklar
-
Shaifali Kansal. Can Handwriting Reveal More Than Words? A Critical Review Of Graphology And Its Potential Role In Military Leadership Development. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Marianna Barr vd.. Show Me Your Handwriting And I'll Tell You Who You Are. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı