Günlük dilde "sapıklık" dediğimiz kavram toplumsal ve ahlaki bir yargıyken, bilim bu durumu insan cinselliğinin biyolojik üremeden bağımsızlaşıp son derece esnek bir yapı kazanması üzerinden açıklar. Dolayısıyla her insanın içinde uyuyan, belirli koşullarda aniden patlayacak hazır bir canavar ya da "sapkınlık çekirdeği" yoktur. Ancak insan beyninin biyolojik ve bilişsel yapısı, alışılagelmiş normların dışındaki fantezilere ve sıra dışı uyarılma yollarına kapı aralayabilecek potansiyeli hepimizde barındırır.
Evrimsel biyoloji penceresinden bakarsak, memelilerin çoğunda cinsel davranış katı hormon döngülerine, mevsime ve doğrudan üreme hedefine kilitlidir. İnsanda ise gelişmiş frontal korteks, sembolik düşünce ve devasa ödül devreleri cinselliği biyolojik zorunluluktan çıkarıp adeta sınırsız bir zihinsel deneyime dönüştürdü. Beynimizin nöroplastisite yeteneği, yani deneyimlerle sürekli yeni sinirsel bağlar kurabilmesi, cinselliğin de kişisel yaşam öykümüzle şekillenmesini sağlar. Dopamin odaklı ödül mekanizmamız merak, heyecan ve hatta tabu hissiyle birleştiğinde zihnimiz çok farklı haz haritaları çizebilir.
Sorunun "sonradan mı olur" kısmına gelirsek, psikoloji ve psikiyatri tek bir biyolojik neden ya da genetik kader tanımlamaz. Bu yönelimler bilimsel yazında çoğunlukla parafili başlığı altında incelenir. Erken çocukluktaki bağlanma dinamikleri, rastlantısal şartlanmalar, psikolojik yaralanmalar ve bastırılmış duygular bu arzuların yönünü belirleyebilir. Düşünür Elisabeth Roudinesco gibi araştırmacıların altını çizdiği gibi, kuralları ve normları esnetme eğilimi insan türünün varoluşsal bir parçasıdır. Fakat burada hayati bir sınır bulunur. Bireyin kendi zihnindeki sıra dışı bir fantezi ile başkalarının sınırlarını ve rızasını yok sayan, zarar verici eylemler aynı kefeye konamaz.
Toparlarsak, içimizde patlamayı bekleyen biyolojik bir kötülük tohumu bulunmuyor. Karşımızda öğrenmeye, deneyimlere ve nörolojik ödül mekanizmalarına göre yeniden yazılabilen inanılmaz derecede esnek bir insan beyni var. Bu esneklik doğru koşullarda zengin bir hayal dünyası yaratırken, karmaşık psikososyal dinamiklerle birleştiğinde toplumun sapkınlık olarak adlandırdığı noktalara da evrilebiliyor.
Kaynaklar
-
Jessica Yakeley. Psychoanalytic Perspectives On Paraphilias And Perversions. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Richard C. Sha. Elisabeth Roudinesco, Our Dark Side: A History Of Perversion. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı