Bu iki sıradışı misafir bir araya geldiğinde beklediğimiz türden bir ısı alışverişi veya termodinamik denge yaşanmaz. Sıcaklıkların birbirini dengelemesine fırsat kalmadan, parçacık fiziğinin en temel gerçeği devreye girer. Madde ile antimadde temas ettiği anda birbirini yok eder, yani topyekûn bir yok oluş gerçekleşir ve sistemin kütlesi devasa bir enerjiyle birlikte radyasyona ve yeni parçacıklara dönüşür.
Deneyin sıcaklık tarafını biraz açalım, çünkü burada işin içine harika fizik kuralları giriyor. Termodinamiğin üçüncü yasası gereği mutlak sıfıra, yani sıfır Kelvine pratikte ulaşılamaz, ancak anti Oganesson atomunu kuantum temel enerji seviyesinde, neredeyse tamamen hareketsiz düşünebiliriz. Zaten Oganesson normal şartlarda da laboratuvarda saniyenin binde birinden kısa süre hayatta kalabilen, çekirdeği çok kırılgan bir elementtir. Diğer taraftaki aşırı sıcak Oganesson ise artık bir atom bile değildir. Sıcaklık arttıkça termal enerji atomun bağlarını darmadağın eder. Oganesson ne 118 elektronunu yörüngesinde tutabilir ne de çekirdeğindeki nükleonları bir arada tutabilir. Karşımızda ışık hızına yakın hızlarda savrulan elektronlar, kuarklar ve gluonlardan oluşan aşırı sıcak bir plazma çorbası kalır.
Hani sıcacık çaya buz atıp ılık bir kıvam yakalamak isteriz ya, kuantum dünyasında buz ile kaynar su birbirini havaya uçurmaya karar vermiş gibidir. Karşılaşma anında sıcaklık farkı tamamen önemsizleşir. Anti Oganesson tarafındaki 118 pozitron, sıcak plazmadaki elektronlarla çarpıştığında doğrudan yüksek enerjili gama ışınlarına dönüşür. Çekirdeği oluşturan nükleonlar ile antinükleonlar karşılaştığında ise güçlü nükleer kuvvet devreye girer. Bu çarpışmadan önce yüklü ve yüksüz pionlar doğar, hemen ardından bu pionlar da hızla gama fotonlarına, müonlara ve nötrinolara bozunur.
Peki sıcaklık bu yok oluşu hiç mi etkilemez? Elbette etkiler, ama sistemi ılıtarak değil, patlamanın şiddetini katlayarak. Klasik bir madde ve antimadde karşılaşmasında açığa çıkan enerji yalnızca durgun kütleden, yani meşhur E eşittir m c kare formülünden gelir. Oysa bu senaryoda aşırı sıcak olan Oganesson bileşenlerinin sahip olduğu devasa kinetik enerji de denkleme eklenir. Karşılaşma anındaki merkez kütle enerjisi o kadar yükselir ki, ortaya çıkan ışıma ve parçacık sağanağı durgun bir atom çiftinin yok oluşundan çok daha enerjik olur. Kısacası iki taraf ılımaya vakit bulamadan, minik ama son derece öfkeli bir mikroskobik patlamayla evrene yüksek enerjili radyasyon saçar.
Kaynaklar
-
Odile R. Smits vd.. Oganesson: A Noble Gas Element That Is Neither Noble Nor A Gas. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı