Canlılar aslında tuzlu sudan yararlanacak şekilde evrimleşti, hatta bildiğimiz anlamda yaşam zaten bu tuzlu denizel ortamda başladı. Sorudaki temel yanılgı, insanın ve karasal memelilerin fizyolojik sınırlarını tüm canlılar alemine atfetmemizden kaynaklanıyor. Halofit bitkilerden denizel kemikli balıklara, deniz kuşlarından balinalara kadar pek çok canlı grubu tuzlu suyla baş etmenin ve onu kullanmanın biyokimyasal yollarını milyonlarca yıl önce çözdü. Bizim tuzlu su içemememiz ise tüm canlıların değil, karaya uyum sağlamış atalarımızın yaptığı enerji ve maliyet hesabının bir sonucudur.
Hücrelerimizin sitoplazması deniz suyuna kıyasla belirgin biçimde daha az tuzludur. Deniz suyu içtiğinizde ozmoz kuralları gereği hücrelerinizin içindeki su, dışarıdaki aşırı yoğun tuzlu ortama doğru çekilir ve hücreler büzüşür. İnsan böbreği en fazla belirli bir yoğunluğa kadar idrar konsantre edebilir, dolayısıyla aldığınız fazla tuzu atmak için içtiğiniz deniz suyundan daha fazla tatlı suyu idrarla kaybetmeniz gerekir. Peki böbreklerimizi bu tuzu atacak şekilde daha güçlü kurgulayamaz mıydık? Evrim, kaynak dağıtımı konusunda üniversitelerin ödenek komisyonlarından bile daha tutumludur. Zaten yağmurun yağdığı, nehirlerin aktığı ve tatlı suyun bolca bulunduğu nehir yataklarında yayılan karasal canlılar için, hücre zarındaki sodyum potasyum pompalarına durmaksızın ATP harcatıp tuzu dışarı pompalatmak gereksiz bir metabolik yüktü. Enerjisini tuz arıtmaya yatırmayanlar, o enerjiyi üremeye ve hayatta kalmaya harcayarak öne geçti.
Geçmişte tatlı suya erişim dönemsel kuraklıklar haricinde karasal canlılar için mümkündü çünkü karadaki ekosistemler zaten hidrolojik döngünün tatlı su havzaları etrafında kuruldu. Ancak ikincil olarak karadan denize dönen canlılar bize genetik mekanizmaların esnekliğini çok iyi gösteriyor. Örneğin deniz kuşları ve denizel sürüngenler kafataslarında tuz bezleri evrimleştirirken, balinalar gibi deniz memelileri böbrek yapılarını ve metabolik su üretim mekanizmalarını dönüştürdü. Önümüzdeki süreçte insanların veya karasal tatlı su canlılarının tuzlu su içecek biçimde hızla evrimleşmesi ise biyolojinin doğasına aykırıdır. Doğal seçilim mevcut genetik varyasyon üzerinden çalışır, böbrek fizyolojisini ve hücresel ozmoregülasyon ağlarını sıfırdan yeniden tasarlamak binlerce nesil, yoğun bir seçilim baskısı ve devasa bir uyum maliyeti gerektirir.
Kaynaklar
-
T. J. Flowers vd.. Plant Salt Tolerance: Adaptations In Halophytes. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Thomas Cowgill vd.. Cephalic Salt Gland Evolution In Mesozoic Pelagic Crocodylomorphs. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı