fiziksel açıdan tamamen haklısın, masaya vurduğunda elinde hissettiğin titreşim de kulağına gelen ses de özünde aynı mekanik dalga, yani ortamdaki parçacıkların salınımı. fakat beynin bu iki deneyimi gece ile gündüz gibi algılamasının sebebi dalganın kendisi değil, o titreşimi yakalayan biyolojik alıcıların frekans kapasitesi ve sinyalin beyin kabuğunda (kortekste) vardığı adreslerin tamamen ayrı hatlar üzerinden akmasıdır.
ilk ayrım reseptör seviyesinde başlar. derimizdeki mekanoreseptörler, özellikle yüksek frekanslı titreşimleri yakalayan pacini cisimcikleri, saniyede en fazla 800 veya 1000 titreşime (hertz) kadar yanıt verebilir, onların da en verimli olduğu aralık 200 ile 300 hertz arasıdır. frekans biraz yükseldiğinde hücre zarı mekanik hıza yetişemez ve duyarsızlaşır. buna karşılık iç kulaktaki koklea (salyangoz), doğanın tasarladığı en hassas frekans analizörüdür. baziler zarın tonotopik yapısı sayesinde kulağımız 20 hertz ile 20.000 hertz arasındaki mekanik dalgaları milimetrik bölgelere ayırır, tüy hücreleri de bu hareketi mikrosaniye düzeyinde bir hassasiyetle nöral sinyale çevirir. yani derimiz saniyede birkaç yüz titreşimi ancak kaba bir vızıltı veya doku pürüzü olarak algılayabilirken, kulağımız saniyede binlerce kez salınan dalgaların arasındaki incecik frekans farklarını bile ayrı sesler olarak ayrıştırır.
ikinci ve asıl belirleyici neden ise sinirbilimdeki özgül sinir enerjileri kuralıdır. beyin kafatasının karanlığında kendi halinde oturur, gelen titreşimin ne olduğunu görmez, sadece hangi kablodan elektriksel sinyal geldiğine bakar. derideki mekanoreseptörlerin bağlı olduğu aksonlar omurilik ve talamus üzerinden primer somatosensoriyel kortekse (s1) gider. burası bir vücut haritasıdır, tek derdi uyarının bedenin neresinden geldiğidir. kulaktaki tüy hücrelerinin sinyalleri ise yine talamusun başka bir çekirdeğinden geçip temporal lobdaki primer işitme korteksine (a1) ulaşır. a1 bölgesinde frekans sırasına göre dizilmiş tonotopik bir düzen vardır. reviewer 2'nin makaleyi reddetmek için mantık aramaması gibi, korteks de hattın ucundaki fiziksel kaynağın felsefesiyle ilgilenmez. a1 hattına giren sinyali doğrudan ses, perde ve tını olarak kodlarken, s1 hattına giren aynı frekanstaki sinyali mekanik bir temas veya sarsıntı olarak hisseder.
bazen laboratuvardaki koca santrifüj dengesiz dönüp tezgahı titrettiğinde ya da bir konserde bas hoparlörünün dibinde durduğunda olduğu gibi, çok düşük frekanslı ve yüksek enerjili dalgalar hem deriyi hem kulağı aynı anda uyarır. o anlarda hissettiğin şey tam olarak bu iki sistemin çakışmasıdır, kulağın ritmi bas sesi olarak çözerken, cildin ve göğüs kafesin aynı mekanik dalgayı bir sarsıntı olarak kaydeder.
Kaynaklar
-
Sebastian Merchel vd.. Psychophysical Comparison Of The Auditory And Tactile Perception: A Survey. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Kathleen E. Cullen. Human Sensory Systems As Vibration Sensors: Neural Coding Of Environmental Vibration. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı