300 yaşına ulaştığı belgelenmiş bir kadın yok. Doğum kaydıyla doğrulanmış en uzun insan ömrü, 1997'de 122 yıl 164 gün yaşayarak ölen Fransız Jeanne Calment'a ait. 300 yaş iddiaları, belgesiz yaş beyanlarından, efsanelerden veya internette dolaşan uydurma haberlerden çıkıyor. Hangi viral paylaşımı kastettiğini yazarsan o vakaya özel bakabilirim, ama bu tür iddiaların ortak hikâyesi çok benziyor.
Bu iddialar neden doğmuş olur?
- Kayıt eksikliği: Doğum belgesi olmayan yerlerde yaş, sözlü beyana dayanır. Yaşlılar yaşlarını abartabilir, topluluk da yaşlıya saygıdan bu abartıyı büyütür.
- Kuşakların karışması: Aynı isimli anne ile kızın, ya da baba ile oğulun kayıtları tek kişiye aitmiş gibi birleştirilebilir.
- Dışarıdan çıkar: Emeklilik maaşı, askerlik veya vergi gibi nedenlerle yaşın gerçekten farklı bildirildiği durumlar var.
- Hikâyenin cazibesi: Turizm ve medya, "yüzyıllık yaşam sırrı" anlatılarını seviyor. Kafkasya'daki aşırı uzun ömür iddiaları veya Çinli Li Ching-Yuen'in 250 yaşını aştığı söylenen hikâyesi bunun klasik örnekleri. Hiçbiri güvenilir belgeyle doğrulanmadı.
Calment davası neden hâlâ tartışılıyor?
Calment'ın rekoru bile 2018'den beri sorgulandı. Nikolay Zak, kızı Yvonne'un annesinin ölümünden sonra onun kimliğini üstlenmiş olabileceğini ve asıl ölümün 1934'te gerçekleştiğini savundu. Jean-Marie Robine ve ekibi ise bu iddianın kanıtlanmadığını, kayıtların ve istatistiksel modellerin Calment'ı desteklediğini gösterdi. Milholland ise doğru ya da yanlış çıkması fark etmeksizin bu vakanın yaşlanma biyolojisi bilgimizi pek değiştirmediğini belirtti. Bu tartışma, ucu açık bir iddianın bile ne kadar titiz incelendiğini gösteriyor.
Biyolojik açıdan 300 yıl mümkün mü?
Veriler, 110 yaşından sonra ölüm riskinin yıllık yaklaşık yüzde 50 civarında bir platoya oturduğunu gösteriyor. Bu da 120'li yaşların üstüne çıkmayı istatistiksel olarak son derece nadir kılıyor. 300 yıl, bildiğimiz hiçbir insan verisiyle uyuşmuyor. Bir yaş iddiasına inanmak için doğum kaydı, sonraki dönemlere ait bağımsız belgeler ve kimliğin süreklilik kanıtı gerekir. Bunları Uluslararası Longevite Veri Tabanı gibi kurumlar uzun uzun denetler.
Kaynaklar
-
Nikolay Zak. Evidence That Jeanne Calment Died In 1934—Not 1997. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Jean-Marie Robine vd.. The Real Facts Supporting Jeanne Calment As The Oldest Ever Human. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Brandon Milholland. Jeanne Calment, Actuarial Paradoxography And The Limit To Human Lifespan. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı