Korkmana hiç gerek yok, çünkü yaşadığın durum zihninin okunması veya doğaüstü bir olay değil! Bu his, bilişsel bilimde sıklık yanılsaması ya da bilinen adıyla Baader Meinhof fenomeni dediğimiz, beynimizin kusursuz çalışan örüntü yakalama sisteminin bir cilvesi.
Süreç temel olarak iki bilişsel adımla işler: seçici dikkat ve doğrulama yanlılığı. Beynimiz gün boyunca duyularımıza çarpan devasa bilgi akışını ayıklamak zorundadır. Sen zamanın akışı üzerine kafa yorduğunda, zihnin bu konuya adeta parlayan bir öncelik etiketi yapıştırır. O video muhtemelen senin ilgi alanlarına göre zaten ana sayfana düşecekti. Eğer o gün bu konuyu düşünmemiş olsaydın, videoyu görüp kaydıracak ve varlığını bile hatırlamayacaktın. Fakat zihnin o fikre kilitlendiği için, karşına çıktığı an beynin güçlü bir alarm verir ve bunu sıra dışı bir olay gibi algılar.
Nörobilimsel olarak beynimiz, pasif bir alıcı değil, sürekli çevreyi tarayıp tahminler üreten bir örüntü motorudur. Gün içinde aklından binlerce farklı düşünce geçer ve internette yüzlerce içerikle karşılaşırsın. İstatistiğin büyük sayılar yasası gereği, bu düşüncelerden bazılarının denk geldiğin bir videoyla çakışması matematiksel olarak neredeyse kaçınılmazdır. Ancak beynimiz uyuşmayan binlerce düşünceyi çöpe atarken, tek bir çakışmayı yakaladığında devasa bir anlam yükler. Karşılaşmadığın sonsuz olasılığı değil, yalnızca denk gelen o anı fark edersin.
Buna bir de dijital dünyanın dinamikleri eklenir. Sevdiğin popüler bilim kanalları ve algoritmalar, senin gibi meraklı zihinlerin hangi soruları sorduğunu çok iyi bilir. Zaman algısı da popüler bilimde her dönem çok ilgi çeken konulardandır. Yani kanalın o içeriği üretmesi bir tesadüf değil, senin bunu düşündüğün gün fark etmen ise beyninin harika bir filtreleme başarısıdır!
Kaynaklar
-
Michiel van Elk vd.. The Experience Of Coincidence: An Integrated Psychological And Neurocognitive Perspective. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Mark K. Johansen vd.. Coincidences: A Fundamental Consequence Of Rational Cognition. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı