Yeni hayvanlar oluşturabilir miyiz?

Kısmen evet, ama sorduğunuz biçimde hayır. Kulak ya da diş gibi bir organı DNA'yı "nakledip" başka hayvana takamayız, çünkü tek bir organı kodlayan tek bir gen paketi yok. Genetik mühendisliğiyle bir türe başka türden belirli genler eklemek ise bugün mümkün ve yeni bir tür bile yaratılabiliyor, ancak sonuç hayal ettiğiniz kimera hayvanlar gibi olmuyor.

Neden böyle? Fil kulağı büyük, ince ve damardan zengin bir yapı. Bu şekil, yüzlerce gen ile bunların embriyoda hangi sırayla, hangi dokuda, ne kadar açılıp kapandığının ortak sonucu. Üstelik bu genlerin çoğu zaten balinada da var. Fark, genlerin kendisinden çok düzenleyici bölgelerde ve gelişim programında. Balina embriyosuna fil genleri eklemek kulak çıkarmaz. Bir de balinanın gelişim planı kulak kepçesini zaten bastırmış durumda, sistemin geri kalanı buna göre kurulu.

Aslan dişleri ile zebra için de benzer bir sorun var. Diş şekli, çene kemiği, kas yapısı ve sindirim sistemi birlikte evrimleşmiş bir takım. Zebra çiğneme düzeneği ot öğütmeye göre kurulu. Etçil diş taşıyan bir zebranın çenesi, kasları ve bağırsakları buna uymaz, hayvan büyük olasılıkla beslenemez ya da gelişimini tamamlayamaz.

Bunun yerine bilim insanlarının yaptığı şeyler daha mütevazı ama gerçek. Tek veya birkaç genle oynayıp özellik değiştirmek mümkün. Moreno 2012'de Drosophila'da hazır transgenler ve çekinik mutasyonlarla küçük gözlü, farklı kanat damarlı bir "sentetik tür" oluşturdu. Bu sinekler yabani popülasyonla çiftleşip verimli döl veremiyor, ama birbirleriyle verimli. Mamut projesinde de hedef mamut kopyalamak değil, fil hücrelerine soğuğa uyum sağlayan birkaç mamut varyantını eklemek. Ortaya çıkacak şey bir fil-mamut melezi gibi bir hayvan olacak, gerçek mamut değil.

Kısacası genetik mühendisliği tek tek özellikleri değiştirebiliyor, ama farklı türlerden organları bir araya getirip sağlıklı yeni bir hayvan tasarlamak, gelişim biyolojisinin karmaşıklığı yüzünden şimdilik bilim kurgu alanında. Bunun ötesinde, insan hücresi taşıyan hayvanlar gibi uygulamalar da ciddi etik tartışmalar doğuruyor (Savulescu vd., 2023).