Kaynak istiyor Bir bireyin cinsel yönelimi çoğunlukla anne karnındayken mi belli olur?

Kısmen evet, ama "çoğunlukla anne karnında belli olur" demek kanıtın ötesine geçmek olur. Doğum öncesi dönem, özellikle hormonal ortam, cinsel yönelimin gelişiminde önemli bir paya sahip görünüyor. Yine de tek belirleyici değil. Genetik etkiler, doğum öncesi faktörler ve henüz tanımlanamamış katkılar birlikte rol oynuyor, varyansın büyük kısmı da hâlâ açıklanamıyor.

Kanıtın en güçlü olduğu alan: doğum öncesi hormonlar. Hayvan çalışmalarında gelişen beyin dişil ya da eril yönde, gonad steroidlerine maruz kalma düzeyine göre şekilleniyor. İnsanlarda deney yapamadığımız için kanıt dolaylı. En bilinen örnek, doğuştan adrenal hiperplazi (KAH) olan XX bireyler. Bunlar anne karnında normalden yüksek androjene maruz kalıyor ve ortalamada çocukluk oyun tercihleri ile cinsel yönelim açısından kontrol gruplarından farklı bir dağılım gösteriyor. Hines'ın derlemesi bu bağlantıyı ortaya koyuyor, ama farkın bireysel düzeyde kesin bir belirleyiciye dönüşmediğini de vurguluyor (Hines, 2011; Balthazart, 2011).

Genetik katkı. İkiz çalışmaları, cinsel yönelimin kalıtılabilirliğinin yaklaşık üçte bir düzeyinde olduğunu gösteriyor (Cook, 2020). Yani genler önemli, ama tek yumurta ikizlerinin bile birbirinden farklı yönelimlere sahip olabilmesi, genetiğin kaderi tek başına yazmadığını gösteriyor. Tek bir "eşcinsellik geni" yok, çok sayıda küçük etkili varyant söz konusu.

Anne bağışıklık yanıtı hipotezi. Erkeklerde, daha fazla ağabeyi olanların eşcinsel olma olasılığının biraz arttığı gözlemleniyor (kardeş sırası etkisi). Önerilen mekanizma, anne bağışıklık sisteminin erkek fetüse özgü proteinlere karşı her erkek gebelikte biraz daha güçlü yanıt vermesi. Bu hipotez ilgi çekici, ama mekanizma henüz kesin olarak doğrulanmış değil (Roselli, 2017).

Neyi bilmiyoruz? Sosyal çevrenin belirleyici bir rolüne dair ikna edici kanıt yok, fakat çevresel etkilerin tamamen dışlandığı da söylenemez. Beyin yapısı çalışmaları da cinsel yönelim ile cinsiyet kimliğinin birbirinden bağımsız boyutlar olduğunu, farklı gelişim yollarından etkilenebileceğini düşündürüyor (Savic vd., 2010). Özetle, anne karnındaki gelişim büyük olasılıkla belirleyici bir zemin hazırlıyor, ama bunun "çoğunlukla" olup olmadığını bugünkü verilerle sayısal olarak söyleyemiyoruz.