5 Kasımda yaşanan solar fırtınadan sonra, İsrail in demir kubbe füzelerinin yönü saparak füzelerin İsrail'i vurması solar fırtınadan mı kaynaklı?

Sosyal medyada yayılan bu iddia tamamen asılsız. 5 Kasım 2023 gecesi fırlatılan Tamir önleme füzesinin havada kontrolsüz bir kavis çizerek yere çakılması, aynı gün kaydedilen G3 seviyesindeki jeomanyetik fırtınayla hiçbir fiziksel nedensellik bağı taşımıyor. Karşımızdaki olay uzay havasının füzeyi saptırması değil, fırlatma sonrası meydana gelen tipik bir aviyonik veya aerodinamik kontrol arızası.

Bir hava savunma füzesinin güdüm mimarisini incelediğimizde bu iddia zaten doğrudan çöküyor. Demir Kubbe bataryasından ateşlenen bir önleme füzesi, hedef rotasını çizmek için sivil GPS uydularına güvenerek uçmaz. Füze fırlatıldığı ilk andan itibaren kendi gövdesindeki INS, yani ataletsel seyrüsefer sistemiyle konumunu hesaplar ve yerdeki atış kontrol radarıyla mikrodalga bir datalink üzerinden konuşur. Terminal aşamada ise burnundaki aktif RF seeker başlığı hedefe kilitlenir. Güneş fırtınalarının iyonosferde yarattığı dalgalanmalar uzun menzilli HF telsiz frekanslarını veya uydu sinyallerini bozabilir, ancak yer radarı ile füze arasındaki birkaç kilometrelik görüş hattında çalışan mikrodalga iletişimini ya da füzenin içindeki jiroskopları saptıramaz.

Ayrıca solar fırtınalar füzelerin elektronik devrelerini havada hackleyecek veya kartları yakacak bir elektromanyetik darbe silahı değildir. Güneşten gelen yüklü parçacıkların yerkürenin manyetik alanıyla etkileşimi, kıtasal ölçekteki binlerce kilometrelik elektrik şebekelerinde ya da dev iletim hatlarında indüklenmiş akımlar yaratır. Askeri standartlarda elektromanyetik korumaya (EMI shielding) sahip, kapalı bir Faraday kafesi gibi tasarlanmış birkaç metrelik bir mühimmat gövdesinde böylesi bir fiziksel etki oluşması mümkün değildir.

Peki videoda izlediğimiz o sert U dönüşü neden yaşandı? Olay tamamen bir kontrol yüzeyi (control surface) veya servo aktüatör kilitlenmesi. Roket motoru tam thrust üretirken aerodinamik yönlendirmeyi yapan fin ve canard kanatçıklarından biri mekanik olarak takılırsa veya aşırı aerodinamik drag altında düzgün deploy edilemezse, füze anında kontrolsüz bir açısal moment kazanır. Motor itki üretmeye devam ettikçe füze ekseni etrafında yalpalar ve havada ters dönerek yere doğru yönelir. Normalde füzelerin kontrol kaybı yaşadığı an devreye giren bir kendini imha (self destruct) protokolü bulunur, fakat bu olayda o emniyet mekanizması ya gecikti ya da devreye girmedi. Nitekim İsrail ordusu da olayın ardından füzelerden birinde teknik bir arıza yaşandığını doğruladı.