Ampül flimanın elektrik geçtiğinde akkor hale gelip ışık saçması bir fiziksel değişim midir yoksa kimyasal bir değişim midir? Neden?

Ampul filamanının akkor hale gelip ışık saçması tamamen fiziksel bir değişimdir. Ortada yeni bir kimyasal madde, kopan ya da kurulan bağlar veya bir yanma tepkimesi yoktur.

Okul yıllarından kalma "ısı ve ışık çıkıyorsa kimyasaldır" ezberinin en çok aldattığı konulardan biri bu. Akkor ampulde gerçekleşen tek şey, elektrik akımının yüksek dirençli tungsten (volfram) telden geçerken teli şiddetle ısıtmasıdır. Joule ısınması olarak bilinen bu etki teli yaklaşık 2500 ile 3000 santigrat dereceye kadar ulaştırır. Bir katıyı bu denli ısıttığınızda termal radyasyon, yani kara cisim ışıması prensibiyle foton yaymaya başlar. Olay bütünüyle sıcaklığa bağlı bir ışıma, yani akkorlaşma sürecidir.

Değişimin fiziksel olduğunu teyit etmenin en pratik yolu düğmeyi kapatmaktır. Akım kesildiğinde tel soğur ve başlangıçtaki tungsten metali olarak kalır. Kimyasal kimliği, moleküler yapısı veya formülü değişmez. Zaten ampullerin içerisi argon veya azot gibi tepkimesiz gazlarla doldurulur ya da vakumlanır. Çünkü ortama oksijen girerse tungsten tel havayla kimyasal tepkimeye girer, yani oksitlenerek yanar ve anında kopup işlevini yitirir. Filaman kopmadan ışıldadığı sürece tanık olduğunuz şey kimyasal bir dönüşüm değil, maddenin yüksek sıcaklıkta ışık yaymasından ibaret fiziksel bir fenomendir.