BJT ve MOSFET Transistörlerin çalışma açısından farkı nedir?

Temel fark kontrol mekanizmasında yatar. BJT akım kontrollü bir devre elemanıdır, beyz ucundan ne kadar akım akıtırsan kollektör ile emitör arasından o oranda akım geçirirsin. MOSFET ise gerilim kontrollüdür, gate ucuna uyguladığın gerilimin oluşturduğu elektrik alanıyla iletim kanalını açar veya kapatırsın, yani statik durumda kapıdan içeriye akım sokmazsın.

İşin fizik tarafına bakarsak BJT iki kutupludur, iletime hem elektronlar hem de deşikler katılır. Kollektör akımını kontrol etmek için beyz ucuna sürekli küçük bir akım pompalamak zorundasın. O akımı kestiğin an iletim biter. Gate ucu yalıtkan bir oksit tabakasıyla ayrılmış olan MOSFET tarafında ise sadece tek tip yük taşıyıcı devrededir. Gate ile kaynak arasına gerilimi verirsin, aradaki kapasite dolar ve kanal iletime geçer. DC şartlarda gate akımı pratik olarak sıfırdır, bu da devreye muazzam bir giriş empedansı kazandırır.

Masanın başına geçip lehim dumanını yutarken bu farkın acısını doğrudan hissedersin. Yazılımcı arkadaşlar mikrodenetleyici pinini kodla bir yapıp iş bitti sanır ama o pinden doğrudan BJT sürmeye kalkarsan pinin akım kapasitesi yetmeyebilir. Transistör doyum bölgesine tam giremez, sırtına binen yükü taşıyamaz, sonra cayır cayır ısınıp yine patladık dedirtir. MOSFET tarafında ise mikrodenetleyici pinini yormazsın, statik akım derdin olmaz. Fakat bu sefer de o gate bacağının parazitik kapasitansı devreye girer. Özellikle yüksek frekanslı anahtarlamada o kapasiteyi hızla doldurup boşaltacak sert bir sürücü akımı sağlayamazsan transistör doyum ile kesim arasında arafta kalır ve dumanı salar.

Özetle modern güç elektroniğinde, yüksek frekanslı anahtarlamada ve verimlilik odaklı devrelerde yüksek giriş empedansı sayesinde MOSFET tartışmasız öndedir. BJT ise lineer analog yükselteç devrelerinde, aşırı sıcaklık dayanımı aranan özel uygulamalarda veya basit bir yükü sürecek maliyet odaklı işlerde hala yerini korur.