Asfalt yollar yerine doğaya uyumlu daha zararsız maddelerden üretilen yollar yapılamaz mı? Böyle bir çalışma var mıdır acaba?

Doğaya uyumlu, geleneksel asfalttan çok daha az zararlı yollar üretmek kesinlikle mümkün ve bu alanda yürütülen çok sayıda ileri düzey çalışma var. Ancak temel ayrım şurada. Mesele sadece petrolden elde edilen zifti bir anda söküp atmak değil. Bir yanda fosil bağlayıcıların yerine biyo esaslı reçineleri ve atık polimerleri koymak var. Diğer yanda ise yolun kendisini çevre kirliliğini aktif biçimde temizleyen gözenekli ve fonksiyonel bir malzemeye çevirmek var. Ağır trafik yükü altındaki mekanik dayanım sınırları nedeniyle bu dönüşüm aşamalı olarak ilerliyor.

Geleneksel asfalta mikroskop altında bakalım. Taş kırıntılarını, yani agregayı bir arada tutan şey bitüm. Viskoelastik bir petrol artığı. Sıcakta akar, soğukta gevrekleşir, gerilim altında mikro çatlaklar açılır. İşte tam o yapıştırıcı ara yüze odaklanıyoruz. Fosil bitüm yerine odun endüstrisi atıklarından elde edilen kraft lignini, bitkisel yağlar ve ömrünü tamamlamış araç lastiklerinin kauçuk tozları ekleniyor. Bitümün moleküler ağına atık PET şişelerden gelen polimer zincirleri aşılandığında malzemenin yorulma direnci belirgin biçimde artıyor. Üstelik karışım çok daha düşük sıcaklıklarda hazırlanabiliyor. Ilık asfalt teknolojisi sayesinde üretim esnasında atmosfere salınan sera gazları ciddi oranda azalıyor.

Şehirlerin içine girdiğimizde malzemenin davranışı daha da kritikleşiyor. Düz ve geçirimsiz zeminler yüzünden yağmur suyu toprağa ulaşamıyor, şehir yüzeyi adeta ısıyı hapsediyor. Malzemenin iç geometrisiyle oynayıp açık gözenekli asfaltlar tasarlanıyor. Su damlaları mikroskobik kanallardan aşağıya, doğrudan yer altı tabakasına sızıyor. Hatta yol kaplamasına titanyum dioksit gibi fotokatalitik nano parçacıklar eklendiğinde bambaşka bir kimya başlıyor. Güneş ışığı bu nano parçacıklara çarptığı anda fotokatalitik tepkime tetikleniyor. Havada uçuşan egzoz kaynaklı azot oksitler moleküler düzeyde parçalanıp zararsız nitrat tuzlarına dönüşüyor. Yol pasif bir zemin olmaktan çıkıyor, yaşayan bir hava temizleme filtresi gibi çalışıyor.

Peki neden tüm yollar bir anda bunlarla değişmiyor. Çünkü malzemenin bir de kimyasal yaşlanma gerçeği var. Biyo bağlayıcılar güneşin morötesi ışınları ve atmosferik oksijen karşısında geleneksel petrol türevlerine kıyasla çok daha hızlı oksitlenip kırılabiliyor. Parklarda veya bisiklet yollarında tamamen biyolojik kompozitler harika iş çıkarıyor. Fakat otoyolda onlarca tonluk tırların yarattığı dinamik kesme kuvvetine dayanabilen, bütünüyle petrolden bağımsız bir formülün seri üretimi ve maliyeti henüz tam dengelenemedi. Güncel bilimsel uzlaşı, geri dönüştürülmüş polimer katkılı ve çevreyle akıllıca etkileşen hibrit yol kaplamalarının en gerçekçi çözüm olduğu yönünde.