Evrenin tanımı nedir?

Tek, herkesçe kabul edilen bir tanım yok, ama işe yarayan ortak bir çalışma tanımı var: evren, uzay-zaman ile içindeki tüm madde ve enerjinin toplamıdır. Bu tanımın dayanağı felsefi bir kesinlik değil, gözlemlerle test edilebilen kozmoloji modelleridir. Asıl ayrım, "evren" sözcüğünün fizikte iki farklı anlamda kullanılmasıdır.

1. Gözlemlenebilir evren. Bize ışık ulaştırabilmiş bölgedir. Yarıçapı yaklaşık 46,5 milyar ışık yılı, çapı yaklaşık 93 milyar ışık yılıdır. Bu rakam evrenin yaşından (yaklaşık 13,8 milyar yıl) büyüktür çünkü uzay genişlemiştir. Kozmik mikrodalga arkaplan ışınımı, galaksi dağılımı ve süpernova ölçümleri bu bölgeyi ölçülebilir kılar. Yani tanımın somut dayanağı burasıdır.

2. Evrenin bütünü. "Var olan her şey" anlamındaki evrenin bizim gözlem alanımızdan büyük olup olmadığını bilmiyoruz. Ölçümler uzayın geniş ölçekte neredeyse düz olduğunu gösteriyor, ama bu sonsuz olduğunu kanıtlamaz. Çoklu evren gibi fikirler ise şu an test edilebilir tahminler üretmediği için bilimsel uzlaşı değil, spekülasyon sayılır.

Fernandez-Cobos'un belirttiği gibi, fiziksel kozmolojideki "evren" kavramı gündelik dilde düşündüğümüz "tüm gerçeklik" ile birebir örtüşmez. Bütünü düşünmek tarihsel olarak mantıksal çelişkilere yol açmıştır ve bugün bile "bütün evrenin" özelliklerinden bahsederken felsefi tercihler devreye girer. Bu yüzden kozmologlar çoğunlukla ölçebildikleri şeyle yetinir: gözlemlenebilir evren ve onu açıklayan model (genel görelilik temelli ΛCDM).

Nicholas Mee'nin de hatırlattığı bir ayrım var: "evren" fiziksel her şeyin toplamını, "kozmos" ise bu toplamın düzenini ve örüntüsünü vurgular. Günlük konuşmada eş anlamlı kullanılsalar da ince bir fark taşırlar.

Kısacası tanım şöyle: evren, bildiğimiz kadarıyla uzay-zaman ve içindeki her şeydir. Bunun ölçülebilen kısmı oldukça iyi anlaşılmıştır, tamamının sınırı ya da büyüklüğü ise hâlâ açık bir sorudur.