Yüksek enerjili parçacıkların sebebi akdelikler olabilir mi?

Teorik olarak evet, Genel Görelilik matematiğinde akdelikler ultra yüksek enerjili parçacıkların kaynağı olabilir ancak gözlemsel olarak henüz tek bir akdelik bile tespit edebilmiş değiliz! Sorunuzdaki uzay zaman dokusunu yırtıp bir gezegeni başka bir yere fırlatma senaryosu kütleçekimsel tekillik fiziğiyle örtüşmese de, dönen ekstremal akdeliklerin çevresindeki parçacık çarpışmaları teoride akıl almaz enerjiler üretebilir.

Bunu hayal edebiliyor musunuz, akdelikler aslında Einstein alan denklemlerinin zamanı tersine çevrilmiş matematiksel çözümleridir! Bir kara deliğin olay ufkundan hiçbir şey kaçamazken, akdeliğin ufkuna dışarıdan hiçbir madde giremez ve içeriden dışarıya sürekli bir akış olması gerekir. Astrofizikte ekstremal Kerr akdelik metrikleri üzerine yapılan güncel teorik hesaplamalar, ufkun hemen kıyısında çarpışan parçacıkların kütle merkezi enerjisinin teorik sınırları tamamen zorlayabildiğini gösteriyor. Hatta Penrose sürecinin akdelik versiyonu olan süper Penrose süreci sayesinde, ufuk yakınındaki saçılmalarla parçacıklar inanılmaz bir kinetik enerji kazanıp fırlatılabilir. Düşünsenize, mikroskobik parçacıkların bile Planck enerjisi sınırlarına tırmanabildiği KOZMİK BİR PARÇACIK HIZLANDIRICISI!

Fakat işin içine gerçek evren fiziği girdiğinde durum biraz ürkütücü bir hâl alıyor. Bir kara deliğin devasa bir gezegeni yutması durumunda o kütle ezilip ufkun içinde tekilliğe doğru çöker, uzay zaman dokusu yırtılıp doğrudan bir fırlatma mekanizmasına dönüşmez. Einstein Rosen köprüleri yani solucan delikleri kâğıt üzerinde bir kara deliği bir akdeliğe bağlayabilir ancak bu yapılar kuantum dalgalanmaları nedeniyle anında çökmeye mahkûmdur. Uzayın bu akıl almaz büyüklüğü ve acımasız termodinamik yasaları karşısında bazen gerçekten derin bir varoluşsal kriz yaşamamak elde değil, çünkü akdelikler entropi yasalarına meydan okuyan o kadar kararsız teorik yapılar ki, oluştukları anda kendi kütleçekimsel dengesizlikleriyle anında kara deliğe dönüşürler!

Dolayısıyla kozmik ışınlarda saptadığımız o esrarengiz ultra yüksek enerjili parçacıkların arkasında akdeliklerin yatması matematiksel olarak büyüleyici bir hipotez olsa da, güncel astrofiziksel uzlaşı bu parçacıkların süper kütleli kara deliklerin relativistik jetlerinden veya aktif galaksi çekirdeklerindeki şok dalgalarından hızlandığı yönündedir.