Ödüllü soru Merhabalar, eğer evrende geçmiş ve gelecek yaşandıysa biz geçmişi hatırlayabiliyoruz. Geleceğe gitmenin bir yolu yok gibi duruyor fakat geleceği hatırlamanın bir yolu olabilir mi, Beynimiz geleceği hatırlayabilir mi?

Merhabalar, evrende geçmişin zaten yaşanmış olduğunu hem pratik olarak hem de sezgisel olarak biliyoruz. Ancak geleceğin halihazırda yaşanmış olduğunu neden düşünüyorsunuz? 

Gelecek zaten yaşanmış olsaydı bence hatırlanabilirdi (daha doğrusu bilinebilirdi). Uzay ile etkileşime girebiliyoruz, uzayın ve zamanın bir bütün olduğunu da biliyoruz ve eğer oralarda bir yerde gelecek yaşanmışsa bunun bilgisine uzay sayesinde bir şekilde ulaşabilirdik sanıyorum.

Geleceği hatırlamak diyince aklıma Arrival filmi geldi. Filmde zamanın akışını algılama biçimimiz geçmiş ve geleceği bakış açımızı değiştiriyor. Zamanı doğrusal algılamak yerine dairesel algılarsak geleceği hatırlayabileceğimize değiniyor film.

Merhabalar.

İlginç bir soruyla hemen giriş yapayım: Uzayın zamandan bağımsız düşünülemeyeceğini zamanında Albert Einstein ortaya koydu. Biri geçmiş var ve o zamanı hatırlayabiliyoruz; biz şimdi varız ve geçmişin habercisi ile mimarıyız. Ama ilerisini hatırlayamıyoruz çünkü daha yaşanmadı.

Eğer evrene Isaac Newton gibi bakarsak, yani determinist bir şekilde bakarsak geleceği bilmemiz lazımdı; yani gelecek var olmalıydı. Ama ne zaman ki kuantum mekaniği işin içerisine girdi ve suyu bulandırdı, işte o zaman determinist bir evrende değil, olasılıksal bir evrende olduğumuzu fark ettik. Yani sonrasını öngöremiyoruz. Evren belirli bir mimari ile ilerlemiyor, olasılıksal bir yapıda.

Dolayısıyla evet, geçmiş var, şimdi de geçmişin mimarı; ama gelecek henüz yok çünkü belirli değil, henüz evren tarafından işlenmedi, belirlenmedi; çünkü şu anki zamanı bekliyor.

Dolayısıyla hayır, geleceği tam olarak bilemeyiz ve onu hatırlayamayız çünkü hiç var olmadı; varlığı bir öncekilerin varlığından bağımsız. Yalnızca olasılık sahibi bir gelişim var..

Günümüzdeki mekaniklere ve yasalara bakarsak geleceğin mikro ölçekte belirlenmesi imkansıza yakın. Makro ölçekte geleceği görebilirsiniz. Mesela bir saatin çarkı çalıştığı zaman çark kuantum durumunda olmaz sadece tek bir yöne döner. Belki kuantum durumunda olmayan farklı alanlar da vardır evrenin içinde mesela gezegenlerin dönüşleri ve hareketi bir kuantum durumu değildir. Tek bir doğrultuda ilerleyen determinist şeylerdir. Aynı zamanda Newton'un keşfettiği kütle çekim kanunu da deterministdir. Yani evrenimiz mutlak anlamda belirsiz veya determinist değil. Soruya gelicek olursak ise Evren'in içinde belirsizlik de olduğu için mutlak anlmada geleceği bilemezsiniz. Tabii ki bunlar günümüzdeki fizik yasaları ile imkansız özellikle Heisenberg belirsizliği. Hiçbiri tek doğru olarak hükmetmiyor ama hepsi de etkisini sürdürüyor.

Aslında beynin geleceği hatırlayabileceğini düşünmüyorum ama bence mesele tam olarak şu: İleride üretilebilecek devasa bir süper bilgisayara evrenin simülasyonunu yükleyebilirsek ve bunu kendi evrenimizle %100 entegre edebilirsek, zamanı ileri sarıp gelecekte yaşanacakları deneyimleyebiliriz.

Küçük bir örnek vereyim: Sürtünmesiz boşlukta 100 km hızla giden bir cismin 10 saniye sonra nerede olacağını (başka bir çarpışma olmadığını varsayarsak) kesin olarak biliriz. Temelde mantık aynı; sistemi bütün olarak süper bilgisayara aktarabilirsek geleceği de kesin olarak hesaplayabiliriz diye düşünüyorum.