İki yazım da aynı molekülü, yani D-glukozu anlatıyor. Glikoz, genel olarak monosakkaritlere verilen bir ad değil. Bu yüzden yazıyı değiştirmemiz gereken bir hata görmüyoruz, ama notunuz güzel bir karışıklığı çözmemize fırsat verdi
Fark yalnızca yazımda. Sözcük Yunancada 'tatlı' anlamına gelen glykys kökünden geliyor. Türkçeye Fransızca glucose üzerinden girdi, o yüzden hem 'glikoz' hem 'glukoz' yazıldığını görürsünüz. Türkçe sözlüklerde ve ders kitaplarının çoğunda 'glikoz' biçimi yaygın, 'glukoz' ise İngilizce ve Latince okunuşa yakın yazan metinlerde daha sık geçiyor. İkisi de aynı bileşiğe işaret ediyor.
Kimyasal adlandırmada bir molekül sınıfını anlatmak istediğimizde kullanılan sözcükler farklı:
- Monosakkarit: Tek şeker birimli tüm karbonhidratlar için genel terim. Riboz, galaktoz, früktoz ve glukoz bu sınıfın üyeleri.
- Aldoheksoz: Altı karbonlu ve aldehit grubu taşıyan şekerler. Glukoz bunlardan biri, ama tek değil. Galaktoz ve mannoz da aynı sınıfta.
Yani 'altı karbonlu bir aldehit' tanımı glukozu tek başına belirlemiyor. Früktoz da altı karbonlu, fakat aldehit yerine keton taşıdığı için bir ketoheksoz. Galaktoz ise glukozla aynı formüle sahip bir aldoheksoz, yalnızca dördüncü karbondaki hidroksilin yönü farklı. Ayrıca sulu çözeltide glukozun büyük bölümü açık zincirli aldehit olarak değil, halkalı piranoz formunda bulunuyor.
Özetle, 'glikoz' ve 'glukoz' birbirinin yazım varyantı. Genel kavram için 'monosakkarit' kullanılıyor. Hangi yazımı seçerseniz seçin, tek bir metinde tutarlı kalmak yeterli. Farklı bir yerde 'glikoz'un genel şeker anlamına geldiğini okuduysanız, kaynağı paylaşırsanız birlikte bakabiliriz
Kaynaklar
-
IUPAC-IUBMB Joint Commission on Biochemical Nomenclature. Nomenclature Of Carbohydrates (Iupac-Iubmb Recommendations 1996). Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Berg JM, Tymoczko JL, Stryer L. Biochemistry (Carbohydrates Bölümü). Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı