Bitkiler terleme yoluyla hangi gazları boşaltım yaparlar?

Bitkiler terleme yoluyla dış ortama gaz formunda yalnızca ve yalnızca su buharı atarlar! Yıllardır dilden dile dolaşan o basitleştirilmiş ezber kalıbını ve kavram karmaşasını hemen düzeltelim, terleme sürecinde oksijen veya karbondioksit gibi diğer gazların atılması kesinlikle söz konusu değildir!

Terleme, bitkilerde köklerden yapraklara kurulan su sütununun gökyüzüne doğru çekilmesini sağlayan olağanüstü bir biyofiziksel süreçtir. Yapraklardaki mikroskobik gözeneklerden, yani stomalardan atmosfere su buharı verilir. Bu mekanizma bitkinin aşırı ısınmasını engellerken aynı zamanda topraktan alınan minerallerin metrelerce yukarıya kesintisiz taşınmasını mümkün kılar. Burada gaz fazına geçerek dışarı salınan tek molekül sudur.

Peki fotosentez sonucu oluşan fazla oksijen veya hücresel solunum kaynaklı karbondioksit nasıl atılır? En sık yapılan hata bu iki süreci birbirine karıştırmaktır! Oksijen ve karbondioksit çıkışı bir terleme faaliyeti değil, stoma ve kovucuklardan gerçekleşen doğrudan gaz alışverişidir. Bu gazlar tamamen basit difüzyon kurallarıyla, hücreler arası boşluk ile atmosfer arasındaki yoğunluk farkına göre hareket eder. Su buharının ve solunum gazlarının stoma adı verilen aynı kapıyı kullanması, bu iki tamamen farklı fizyolojik olayı aynılaştırmaz!

Kısacası terlemeyi bir gaz atımı sayacaksak bu sürecin tek aktörü su buharıdır. Bitkiler diğer metabolik gazları uzaklaştırmak için terlemez, difüzyonun kusursuz dengesinden yararlanır.