Son zamanlarda trend olan finansal kölelik nedir. Neden karşılıksız para gönderip herşeyi yapıyorlar? Nasıl bir psikolojideler?

Finansal kölelik veya popüler adıyla findom, internette iddia edildiği gibi yeni nesil bir akıl hastalığı ya da gizemli bir hipnoz vakası değil. Klasik erotik güç takası ve cinsel mazoşizmin dijital bankacılıkla buluşmuş halidir. Buradaki para transferi ekonomik bir alışveriş değil, kontrolü tamamen devretmenin ve aşağılanmanın erotikleşmiş aracıdır.

Sosyal medyada önüne gelen her davranışa travma, narsisizm ya da toksik ilişki etiketi yapıştıran popüler psikoloji heveslilerini hayal kırıklığına uğratmak istemem ama durum klinik açıdan gayet tanıdık. Kişi aslında karşılıksız para göndermez, karşılığında çok somut bir psikolojik ödül alır: Benliğin ağırlığından kaçış ve mutlak teslimiyetin getirdiği uyarılma. Sosyal psikolog Roy Baumeister'ın mazoşizm modeliyle özetlersek, özellikle gündelik hayatta yüksek kontrol ve karar alma yükü taşıyan bireyler, iradelerini bir başkasına devredip kendilerini sembolik olarak hiçe indirdiklerinde paradoksal bir zihinsel rahatlama yaşarlar. Hesaptan çıkan somut para, yaşanan aşağılanmanın ve teslimiyetin fanteziden çıkıp gerçek dünyaya temas ettiğini beyne tescilleyen fiziksel bedeldir.

Psikiyatrik açıdan bakarsak bu tablo, rıza dahilinde kaldığı ve kişinin hayatını felç etmediği sürece bir bozukluk değil, parafilik bir ilgi biçimidir. Ancak kişi ciddi bir maddi çöküşe rağmen bu davranışı durduramıyorsa, beynin dopaminerjik ödül devresi patolojik kumar ve davranışsal bağımlılıklardaki gibi kontrolsüz bir kısır döngüye girmiş demektir. Kısacası ortada iradesi çalınmış kurbanlar yok, bedelini bakiye sıfırlayarak ödediği kompulsif bir uyarılma döngüsüne sıkışmış zihinler var. Bazen mesaideki onuncu saatimde keşke insan beyni bu kadar dolambaçlı mekanizmalar yerine sadece basit bir serotonin eksikliğinden ibaret olsaydı diyorum, reçetesini yazıp geçmek çok daha az yorucu olurdu.