Hayır, akreplerin mavi renkten kaçtığı iddiasının bilimsel hiçbir gerçekliği yok. Bu tamamen coğrafyamıza özgü, keşke doğadaki her şeyi tek bir fırça darbesiyle çözebilseydik dedirten sevimli bir şehir efsanesi. Mavi boyalı bir kapı eşiği ya da pencere pervazı, bir akrebin yolunu değiştirmesi için hiçbir biyolojik engel oluşturmaz. Önündeki çatlak nereye çıkıyorsa oraya doğru sakince yürümeye devam eder.
Biz insanlar dünyayı kendi gözlerimizden ibaret sanıp hayvanların da her şeyi bizim gibi algıladığını varsaymaya bayılıyoruz ama işin aslı öyle değil. Akreplerin karmaşık bir renk görme sistemi bulunmuyor. Başlarındaki bir çift orta göz ve yan taraflardaki küçük gözler renk tonlarını ayırt etmekten ziyade ortamdaki ışık ile karanlık dengesini, ani hareketleri ve kontrastı sezmeye yarıyor. Gece avlanan bu canlılar çevrelerini renklere bakarak değil, karın altlarındaki pektin isimli tarak organlarıyla, duyusal tüyleriyle ve yerdeki mikro titreşimlerle çözümlüyor. Yani önlerine çıkan yüzeyin çivit mavisi olması onların algı dünyasında hiçbir şey ifade etmiyor.
Bodrum ve Akdeniz mimarisiyle özdeşleşen o meşhur mavi kapı pencere geleneği ise renkten ziyade eski ustaların kullandığı harcın kimyasından doğdu. Eskiden boya karışımlarına kireç, çivit ve özellikle haşereleri uzak tutan göztaşı, yani bakır sülfat katılırdı. Canlıları kaçıran şey rengin kendisi değil, o malzemelerin kokusu ve kimyasal yapısıydı. Yıllar içinde boyanın içindeki bu koruyucu maddeler unutuldu, geriye sadece akreplerin maviyi ateş sanıp kaçtığı masalı kaldı.
Akreplerin maviyle tek gerçek biyolojik teması, morötesi ışık altında dış iskeletlerinin parlak mavi ve yeşil floresan ışıma yaymasıdır. Kütikula tabakalarındaki bu ışıma sayesinde ortamdaki zayıf ışığı tüm gövdeleriyle hissedip hızla karanlık bir sığınağa çekilebiliyorlar. Yani ortada maviye karşı bir panik veya korku yok, sadece ışığın varlığını tespit edip güvenli bir kuytuya kaçma mekanizması var.
Kısacası evi maviye boyamak estetik olarak iç açıcı olsa da akrepleri durdurmuyor. Onları gerçekten uzak tutmak istiyorsanız duvarlardaki yarıkları kapatmak, kapı altlarındaki boşlukları yalıtmak ve evin etrafındaki nemli taş yığınlarını kaldırmak çok daha gerçekçi bir önlem.
Kaynaklar
-
Douglas D. Gaffin, L. A. Bumm, Matthew S. Taylor, Natasha V. Popokina, Susannah Mann. Scorpion Fluorescence Made Visible: Scorpions Respond To Their Own Fluorescent Light. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı
-
Carl T. Kloock, Amanda Kubli, Ryan Reynolds. Ultraviolet Light Detection: A Function Of Scorpion Fluorescence. Alındığı Yer:
| Arşiv Bağlantısı