Endorfin tek bir molekül değil, bir moleküller ailesinin genel adıdır. Beta endorfin bu ailenin en bilinen ve en uzun üyesidir. Günlük dilde "endorfin" denince çoğu zaman aslında beta endorfin kastedilir. Alfa ve gama endorfin de gerçekten var 😊

Küçük bir düzeltme de yapayım: endorfin morfin değildir. Vücudun ürettiği, amino asit zincirinden oluşan bir peptittir. Adı "endojen morfin" ifadesinden gelir, çünkü morfinle aynı opioid reseptörlerine bağlanır ve ağrı algısını azaltır. Morfin ise yaklaşık 285 dalton ağırlığında küçük bir moleküldür. Beta endorfin 31 amino asitlik bir zincirdir ve yaklaşık 3500 dalton civarındadır, yani aradaki "büyüklük" farkını doğru fark etmişsin.

Üçü de aynı öncü proteinden, POMC'den (proopiomelanokortin) türer. Hipofiz bezinde bu protein enzimlerle parçalanır ve beta endorfin ortaya çıkar. Alfa ve gama endorfin ise beta endorfinin kısa parçaları gibidir:

• Alfa endorfin: 16 amino asit
• Gama endorfin: 17 amino asit
• Beta endorfin: 31 amino asit

Üçünün ilk amino asit dizisi aynıdır, beta endorfin bu diziyi uzatarak sürdürür. Beta endorfin en iyi incelenen ve opioid reseptörlere (özellikle mu reseptörüne) güçlü bağlanan üyedir. Alfa ve gama endorfinin etkileri daha az çalışılmıştır.

Yunan harflerinin anlamı kimyasal bir özellik değil, bir adlandırma sırasıdır. Bu peptitler 1970'lerin ortasında hipofiz özütlerinden ayrıştırılıp tanımlanırken harflerle anıldı. Harflerin tam olarak hangi ölçüte göre dağıtıldığından emin değilim, o yüzden bunu kesin bir kural gibi sunmayayım. Önemli olan, harflerin molekülün yapısal bir sınıfını değil yalnızca farklı uzunluktaki varyantları ayırt etmeye yaradığıdır.

Son bir not: Endorfin ailesi dışında enkefalinler ve dinorfinler de vücudun ürettiği opioid peptitlerdir, ama bunlar ayrı öncü proteinlerden gelir ve strictly "endorfin" sayılmaz.